Gastronomi Turizmi ve Coğrafi İşaretleme: Samsun Mutfağına Yönelik Bir Değerlendirme (Gastronomy Tourism and Geographical Indicaition: An Evaluation of Samsun Cuisine)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2020.588Anahtar Kelimeler:
Samsun mutfağı- Gastronomi turizmi- Coğrafi işaretleme- Yerel mutfak kültürüÖz
Alternatif turizm türlerinden biri olan gastronomi yerel ekonominin desteklenmesinde ve yılın on iki ayı gerçekleştirilebilmesi nedeniyle destinasyon pazarlamasında önemli bir yere sahiptir. Gastronomi turizmi yerel yiyecek ve içeceklerin bulunduğu yerlere yönelik iç ve dış turizm seyahatlerini içermektedir. Yerel yiyeceklerin tescillenmesi, tanıtılması ve turizm ürününe dönüştürülmesinde ise coğrafi işaretleme önemli bir araçtır. Türkiye zengin mutfak kültürüyle gastronomi turizmi ve coğrafi işaretleme açısından önemli bir potansiyele sahiptir. Ancak bu potansiyelin yeterince kullanılmadığı ve farkındalığın düşük düzeyde olduğu bilinmektedir. Bu bağlamda bu araştırma Samsun ilinin gastronomi turizmi potansiyelini ortaya koyma amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi metoduyla yapılan araştırmada Samsun mutfağı, coğrafi işaretli ürünleri ve coğrafi işaret almaya aday ürünlerinin tanıtımı yapılmıştır. Araştırma sonucunda Samsun ilinin gastronomi turizmi alanında kullanabileceği önemli değerlerinin (8 coğrafi işaretli ürün, 3 başvuru aşamasında ürün ve 6 coğrafi işaret almaya aday ürün) olduğu ancak bu ürünlerin turizm unsuru olarak yeterince kullanılamadığı tespit edilmiş ve çeşitli öneriler sunulmuştur.
Referanslar
Acar, Y. (2016). Gastronomi turizmi kapsamında Aksaray ili Güzelyurt (gelveri) yöresel mutfağının unutulmaya yüz tutmuş tatlarının değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 81-86.
Acar, Y. (2018). Türkiye’deki coğrafi işaretli ürünlerin destinasyon markalaması kapsamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(2), 163, 177.
Akbaba, A., & Kendirci, P. (2016). Yiyecek İçecek Endüstrisinde Trendler. II. Osman Nuri Özdoğan (Ed.), Gastronomi Turizmi ve Coğrafi İşaretlemeli Ürünler (ss. 22- 49). Ankara, Detay Yayıncılık.
Başaran, B. (2017). Gastronomi turizmi kapsamında Rize yöresel lezzetlerinin değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(3), 135-149.
Canbolat, E., & Çakıroğlu, F.P. (2015). Tarihi çarşamba kıvratması. III. Uluslararası Halk Kültürü Sempozyumu (ss. 527-531). Ankara, Türkiye.
Canbolat, E., Keleş, Y., & Akbaş, Y.Z. (2016). Gastronomi turizmi kapsamında Samsun mutfağına özgü turistik bir ürün: Bafra pidesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(4), 75-87.
Cömert, M., & Sökmen, A. (2017). Türkiye’de gastronomi turizmi: Antalya’da konaklayan turistler üzerine bir araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(3), 6-26.
Çakır Keleş, M., & Doğan, S. (2017, Nisan). Samsun ili gastronomi turizmi potansiyelinin belirlenmesi. 6. Ulusal 2.Uluslararası Doğu Akdeniz Turizm Sempozyumu (ss.248-259). Gaziantep, Türkiye.
Çelik, S. (2018). Şırnak ilinin gastronomi turizm potansiyeli. International Journal of Contemporary Tourism Research, 2(2), 41-51.
Deniz, T., & Atışman, E. (2017). Kayseri ilinin gastronomi turizmine yönelik bir swot analizi çalışması. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(3), 56- 65.
Demirel, H., & Ayyıldız, S. (2017). Mutfak kültürü ve değişimi; Giresun ili örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(4), 280-298.
Erdoğan, S., & Özdemir, G. (2018). İzmir destinasyonunda gastronomi turizmi üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(3), 249-272.
Erşahin, E., & Kızılırmak, İ. (2019). Gastronomi turlarına katılan turistlerin memnuniyet faktörlerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(4), 2466-2480.
Güzel Şahin, G., & Ünver, G. (2015). Destinasyon pazarlama aracı olarak “gastronomi turizmi”: İstanbul’un gastronomi potansiyeli üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(2), 63-73.
Hazarhun, E., & Tepeci, M. (2018). Coğrafi işarete sahip olan yöresel ürün ve yemeklerin Manisa’nın gastronomi turizminin gelişimine katkısı. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(1), 371-389.
Karaca, O.B. (2016). Geleneksel peynirlerimizin gastronomi turizmindeki önemi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(2),17-39.
Kan, M., Gülçubuk, B., & Küçükçongar, M. (2012), Coğrafi işaretlerin kırsal turizmde kullanılma olanakları. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 14(22), 93-101.
Kantaroğlu, Z.M.M., & Demirbaş, N. (2018). Türkiye’de coğrafi işaretli gıda ürünleri üretim potansiyelinin değerlendirilmesi. VIII. IBANESS Congress Series (pp. 514-520). Plovdiv, Bulgaria.
Kaya, M., & Çakır Keleş, M. (2019). Destinasyon markalaşmasında gastronomik ürünlerin rolü: Bafra ilçesi örneği. Ege Coğrafya Dergisi, 28(2), 227-240.
Kaynar, S.İ. (2013). Kültürel bir değer olarak Samsun pidesinin tarihsel kökeni. III. Uluslararası Canik Sempozyumu (ss. 755-764). Samsun, Türkiye.
Keleş, Y., & Pelit, E. (2011). Samsun’un Türkiye Turizm Stratejisi’ndeki yeri ve gelecekteki turizm eğilimleri kapsamında değerlendirilmesi. Samsun Sempozyumu (ss. 1-10). Samsun, Türkiye.
Meral, Y., & Şahin, A. (2013). Tüketicilerin coğrafi işaretli ürün algısı: Gemlik zeytini örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 16(4), 16-24.
Orhan, A. (2010). Yerel değerlerin turizm ürününe dönüştürülmesinde “coğrafi işaretlerin” kullanımı: İzmit pişmaniyesi örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 21(2), 243-254.
Özaltaş Serçek, G., & Serçek, S. (2015). Destinasyon markalaşmasında gastronomi turizminin yeri ve önemi. Journal of Tourism Theory and Research, 1(1), 15–26.
Özsoy, T. (2015). Coğrafi işaretlemenin katma değer oluşturmada bir araç olarak kullanımı. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24(2), 31-46.
Pektaş, G.Ö.E., Kahraman, C., & Alkan, G. (2018). Türkiye’de coğrafi işaretler ve ihracat pazarlaması açısından değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 23(39), 65-82.
Richard, C.Y., Jakša, K., & Athena, H.N. (2010). Food preferences of chinese tourists. Annals of Tourism Research, 37(4), 989-1011.
Saatçi, G. (2019). Coğrafi işaretli yiyeceklerin tanıtım unsuru olarak yöresel yemekler kapsamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(1), 358-374.
Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2014). Samsun Yemekleri. Samsun, Türkiye: Ran Ofset.
Şahin, H. (2016). Orta Asya, Selçuklu ve Beylikler Dönemi Türk Mutfak Kültürü. Alev Arıkan Dündar (Ed.), Cumhuriyet Döneminde Türk Mutfak Kültürü (ss. 22-49). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi.
Şahin, S. Z. (2019). Çorum mutfağının gastronomi turizmi potansiyeli. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(4), 2550-2565.
Şimşek, E., & Kızıldemir, Ö. (2020). Tekirdağ mutfak kültürü üzerine bir değerlendirme. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(1), 758-775.
Tekbalkan, M. (2017). Yöresel yemeklerin bölge turizmine katkısı: Samsun kaz tiridi örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(4), 155-169.
Yenipınar, U., Köşker, H., & Karacaoğlu, S. (2014). Turizmde yerel yiyeceklerin önemi ve coğrafi işaretleme: Van otlu peyniri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2), 13-23.
Yılmaz, H., & Çakıcı, H.H. (2019). Yazılı medyada Türk mutfağı. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(1), 450-462.
Anadolu Ajansı (2019a). Gastronomi turizminde '15 milyar dolar' hedefi. https://www.ntv.com.tr/seyahat/gastronomi-turizminde-15-milyar-dolar-hedefi,AFOYUrfhoke3pjI5kzB6wA adresinden elde edildi. [Erişim Tarihi: 24.02.2020].
Anadolu Ajansı (2019b). Yöresel lezzetlerde hedef 25 milyar avroluk gelir https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/yoresel-lezzetlerde-hedef-25-milyar-avroluk-gelir/1638059 adresinden elde edildi. [Erişim Tarihi: 15.02.2020].
Anadolu Ajansı (2019c). Yarım asırdır "ballı" dondurma üretiyorlar. https://www.haberler.com/yarim-asirdir-balli-dondurma-uretiyorlar-3928928-haberi/ adresinden elde edildi. [Erişim Tarihi: 27.02.2020].
Anadolu Ajansı (2018). Dikenlerin arasından gelen lezzet: Kırçan kavurması https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/dikenlerin-arasindan-gelen-lezzet-kircan-kavurmasi/1266231 adresinden elde edildi. [Erişim Tarihi: 29.02.2020].
Anadolu Ajansı (2015). "Kocakarı gerdanı" marka olma yolunda. https://www.memleket.com.tr/kocakari-gerdani-marka-olma-yolunda-624588h.htm adresinden elde edildi. [Erişim Tarihi: 29.02.2020].
Antalya Ticaret ve Sanayi Odası (2019). Türkiye'nin 81 ili yörex'te buluştu. http://www.atso.org.tr/detay/2/3/2/7222/turkiyenin-81-ili-yorexte-bulustu.html adresinden elde edildi. [Erişim Tarihi: 20.02.2020].
European Commission (2020). eAmbrosia – the EU geographical indications register. https://ec.europa.eu/info/food-
farming-fisheries/food-safety-and quality/certification/quality-labels/geographical-indications-register/ adresinden elde edildi. [Erişim Tarihi: 26.02.2020].
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
