Türk Mutfağı ve Geleceğine İlişkin Değerlendirmeler
Anahtar Kelimeler:
Türk mutfağı- Türk mutfak kültürü- Beslenme- Tarihsel gelişim- TurizmÖz
nsanın yaşamını devam ettirebilmesi için ihtiyaç duyduğu en önemli şey yemektir.
Yemek yeme alışkanlıkları toplumdan topluma farklılıklar göstermektedir. Bir toplumun
yaşam şekli o toplumun beslenme kültürünü yansıtmaktadır. Yaşam şeklinin değişmesi,
beslenme alışkanlıklarının ve kültürünün değişmesinde önemli bir etkendir. Ateşin
bulunuşu, insanlık tarihinin yükselişini gösteren en önemli bulgudur. Ateşin keşfedilmesi
ilk yemek pişirme yöntemlerinin de ortaya çıkmasını sağlamıştır. Ateşte pişirilerek
dayanıklılığı arttırılmış toprak kaplar, ilkel mutfağın ilk insan yapımı gereçleridir. İlk
insanlar, madeni işlemeyi öğrendikten sonra madenden yapılmış kapları kullanmaya
başlamışlar, yaşadıkları mağaralarda araç gereçlerini ayrı bir yerde saklamışlardır. Araç
gereçlerini ayrı bir yerde saklamaları, o dönemlerde bile mutfak düşüncesinin oluştuğunu
göstermektedir. Teknolojinin gelişmesi insan hayatını her anlamda kolaylaştırmıştır.
Gelişmelerin özellikle yemek hazırlama konusunda hayatı kolaylaştırması, zahmet
gerektiren yiyeceklerin zamanla unutulmasına neden olmuştur. Bu bakımdan teknolojik
gelişmelerin özellikle yemek kültürüne olumlu etkileri olduğu kadar olumsuz etkileri de
olmuştur. Bu çalışmada, Türk mutfak kültürünün tarihsel gelişimi, mizahi yönleri, sağlıklı
beslenme içinde Türk mutfak kültürü, turizm işletmelerinde Türk mutfağının tanıtım ve
pazarlanmasına ilişkin öneriler sunulmuştur.
Referanslar
Aksu, Harun. (2015). Gıda ve Beslenme Kültürü -
Antikçağ’da Mutfak Kültürü,
tarihi:15.12.2015)
Aktaş, A. ve Özdemir, B. (2005). Otel İşletmelerinde Mutfak
Yönetimi, Detay Yayıncılık, Ankara.
Arslan, P. (1997).” Toplumun geleneksel yemek kültürünün
değişimi-hızlı hazır yemek sistemine (fast food) geçiş”,
Türk Mutfak Kültürü Üzerine Araştırmalar, Türk Halk
Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları, Yayın
No: 20. 1997, 29-34, Ankara.
Baysal, A. (1993a). Beslenme Kültürümüz, Kültür Bakanlığı
Yayınları:1230, Ankara.
Baysal, A. (1993b). “Türk yemek kültüründe değişmeler,
beslenme ve sağlı yönünden değişmeler”, Türk Mutfak
Kültürü Üzerine Araştırmalar, Türk Halk Kültürünü
Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları, Yayın No:3, 12-
, Ankara.
Baysal, A; Merdol, T. K.; Saçır, H.; Taşçı, N.C. ve Başoğlu,
S. (1996). Türk Mutfağından Örnekler, Kültür Bakanlığı
Yayınları:1570, Ankara.
Baysal, A. (2002). “Yoğurt: Küreselleşen türk besini”, Türk
Mutfak Kültürü Üzerine Araştırmalar, Türk Halk
Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları, Yayın
No:30, 1-8. Ankara.
Beşirli, H. (2010). Yemek Kültür ve Toplum, Milli Folklor
Dergisi, Yıl: 22,Sayı: 87, s.159-169.
(http://www.millifolklor.com/tr/sayfalar/87/16_.pdf).
(Erişim tarihi: 14.1.2015)
Bingöl, R. (2005). Restoran İşletmeciliği, Restoranlar ve
Lokantalar Nasıl Yönetilir? Timaş Yayınları, İstanbul.
Bucak, T. ve Aracı, Ü.E. (2013). Türkiye’de gastronomi
turizm üzerine genel bir değerlendirme, Balıkesir
Üniversitesi Journal of Social Sciences Institute, Cilt:16,
Sayı: 30, s.203-216.
Bulduk, S ve Demirel N. Y. (1998). “Antalya ili merkez
ilçelerinde farklı sosyo-ekonomik düzeydeki kadınların
yiyecek hazırlamada uyguladıkları yöntemlerin
saptanması”, Türk Mutfak Kültürü Üzerine
Araştırmalar, Türk Halk Kültürünü Araştırma ve
Tanıtma Vakfı Yayınları, Yayın No: 22, 67-75, Ankara.
Ciğerim, N.(2001). “Batı ve türk mutfağı’nın gelişimi,
etkileşimi ve yiyecek-içecek hizmetlerinde türk
mutfağının yerine bir bakış”, Türk Mutfak Kültürü
Üzerine Araştırmalar, Türk Halk Kültürünü Araştırma
ve Tanıtma Vakfı Yayınları, Yayın No:28, 49-61,
Ankara.
Ertaş, Y. ve Gezmen-Karadağ, M. (2013). Sağlıklı
beslenmede türk mutfak kültürünün yeri, Gümüşhane
Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2 (1), 117-136,
Gümüşhane.
Gülal, M. ve Meral K. (1987). Yemek Pişirme, MEG ve
Spor Bakanlığı Yayınları: 762. Ders Kitapları Dizisi:
, İstanbul.
Güler, S. (2010a). “Türk mutfak kültürü ve yeme içme
alışkanlıkları”, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler
Dergisi, 26, 24-30, Kütahya.
Güler, S. (2010b). “Türk Mutfak Kültürü ve Tarihsel
Gelişimi”, Kültürel Miras Yönetimi içinde: Anadolu
Üniversitesi Yayın No: 2126, 162-181, Eskişehir.
Güler, S. ve Olgaç, S. (2010). “Lisans düzeyinde eğitim
gören öğrencilerin türk mutfağının tanıtım ve
pazarlanmasına ilişkin görüşleri” (Anadolu Üniversitesi
Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu örneği),
Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 28,
-238, Kütahya.
Gürkan, O.T. (2007). Yöresel Türk Mutfağı, İstanbul:
Yaylım Yayıncılık.
Halıcı, N (1997). “Anadolu bayramlarında beyaz renkler”,
Türk Mutfak Kültürü Üzerine Araştırmalar, Türk Halk
Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı yayınları, Yayın
No: 20, s.65-67.
Hatipoğlu, A. (2008). Gastronomide Yeni Eğilimler ve
Konseptler, Yiydergi F&B Gastronomi Platformu
Dergisi, Kasım-Aralık, s.
Kızıldemir, Ö. ve Öztürk, E; Sarıışık, M. (2014). “Türk
mutfak kültürünün tarihsel gelişiminde yaşanan
değişimler”, AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi,
Cilt:14, Yıl:14, Sayı:3, s. 191-210, Bolu.
Koca, N. ve Yazıcı, H. (2014). “Coğrafi faktörlerin türkiye
ekmek kültürü üzerindeki etkileri”, International
Periodical For The Languages, Literature and History
of Turkish or Turkic, Volume 9/8, s. 35-45.
Köşklü Z. (2005). “Eski erzurum mutfağında tandır: yapılışı,
kullanımı ve doğu anadolu’daki yeri üzerine”. Sosyal
Bilimler Dergisi 2005/2, s.155-178.
Maviş, F. (2003). Endüstriyel Yiyecek Üretimi, Detay
Yayıncılık, Ankara.
Merdol, T.K. (1998). “Tarihten günümüze toplumlar ve
beslenme alışkanlıkları”, Türk Mutfak Kültürü Üzerine
Araştırmalar, Türk Halk Kültürünü Araştırma ve
Tanıtma Vakfı Yayınları, Yayın No:22, 135-143, Ankara.
Mussmann, K. D. ve Can P. (1994). Mutfak Hizmetleri,
Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi
Yayınları Yayın No: 397, Eskişehir.
Özdemir B. ve Kınay F. (2004). “Yabanci ziyaretçilerin türk
mutfağına ilişkin görüşleri: Antalya’yı ziyaret eden
alman ve rus turistler üzerine bir araştırma”, Gazi
Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi,
Sayı:2, s.1-34, Ankara.
Sandıkçı, M. ve Çelik, S. (2007). “Füzyon mutfak
uygulamaları ve misafir memnuniyeti açısından önemi”,
I. Ulusal Gastronomi Sempozyumu ve Sanatsal
Etkinlikler, 4-5 Nisan, Antalya.
Sormaz, Ü. (2015). “İstanbul’da yiyecek içecek sektöründe
hizmet veren işletmelerin türk mutfağı uygulamaları”,
Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3/1, 48-54.
www.jotags.org (Erişim tarihi: 07.09.2015)
Sürücüoğlu, M.S. ve Akman M. (1998). “Türk mutfağının
tarihsel gelişimi ve bugünkü değişim nedenleri”,
Standart Dergisi, Sayı: 439, 42-53.
Şavkay, T. (1998). Mutfağımız Büyük Bir Kültürel
Renkliliğe Sahip. Türsab Dergisi, Sayı: 71, 44-46.
Tamkoç, G. (2000). Vejeteryan Türk Mutfağı, Ankara: Kültür
Bakanlığı Yayınları No: 2516.
Tezcan, M. (1996). “Mutfak kültürümüzün mizahi yönleri”,
Türk Mutfak Kültürü Üzerine Araştırma ve Tanıtma
Vakfı Yayınları, Yayın No:17,78-81, Ankara.
Tezcan, M. (1999). “Etyemezlik - vejeteryanlık tercihinin
kültürel boyutları”, Türk Mutfak Kültürü Üzerine
Araştırma ve Tanıtma Vakfı Yayınları, Yayın No: 23,
-221, Ankara.
Toygar, K. (1993). “ Hızlı Hazır Yemek Fast Food Sisteminin
Geleneksel Türk Mutfağına Etkisi”, Hizmet İçi Eğitim
Semineri Konuşması, 17-18 Kasım, Ankara.
Toygar, K. (1981). “Değişen türk mutfağı”, Türk Mutfağı
Sempozyumu Bildirileri, Ankara Üniversitesi Basımevi,
Ankara.
Tuncel, M. (2000). Fast Food (Hızlı Yemek) Sisteminin Türk
Mutfağına Uyarlanması ve Bir Uygulama, Anadolu
Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Turizm ve Otel
İşletmeciliği Anabilim Dalı Yayınlanmamış Yüksek
Lisans Tezi, Eskişehir.
Şanlıer, N. ve Cömert, M; Durlu-Özkaya, F. (2008). “Türk
mutfağındaki geleneksel tatlı ve helvaları gençlerin
tanıma durumu”, Türkiye 10. Gıda Kongresi, 21-23
Mayıs Erzurum. http://www.gidadernegi.org/TR/Genel
(Erişim tarihi:07.09.2015)
Ünver, S. (1952). Fatih Devri Yemekleri, İstanbul
Üniversitesi Tıp Tarihi Enstitüsü, İstanbul.
Yıldız, F. (2015). Mutfak kültürünü tarihsel gelişiminde
slow food ve günümüz tüketim kültüründe slow food’un
algılanması, Eko-Gastronomi Dergisi, Yıl:1,Sayı:2, s.9-
Yılmaz, A. (2002). İşyerimiz Mutfak, Mesleğimiz Aşçılık,
Sanatımız Pişirmek, İstanbul.
Yücesan, S. (1999). “Besin tüketimindeki değişimler ve yeni
eğilimler”, Türk Mutfak Kültürü Üzerine Araştırmalar,
Türk Halk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı
Yayınları, Yayın No: 23, 235-244, Ankara.
http://turk-mutfagi.ascilik.net/yutk-mutfaginda-kullanılanarac-gerecler (Erişim tarihi:15.09.09)
http://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/mutfakkulturu.pdf
(Erişim tarihi: 1.12.2015)
http://tafed.org.tr/tr-tr/haberler/356/gecmisten-gunumuzeturk-mutfagi (Erişim tarihi: 07.09.2015)
http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&arama=gt
s&guid=TDK. (Erişim tarihi: 15.12.2015)
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2022 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
