Restoranlarda Kullanılan Akıllı Teknolojiler ve Robot Restoranlar Hakkında Tripadvisor’da Yapılan Yorumların Değerlendirilmesi (Evaluation of Tripadvisor Comments on Smart Technologies Used in Restaurants and Robot Restaurants)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2021.831Anahtar Kelimeler:
Robot- Robot restoran- Akıllı teknolojiÖz
Geçmişten günümüze teknolojinin hızlı gelişimi ile beraber gelen endüstri devrimlerinin son
aşaması Endüstri 4.0 olmuştur. Akıllı uygulamaların insan yaşamında giderek önem kazanması
turizm sektörünü de etkilemiştir. Sektörün önemli kollarından biri olan yiyecek içecek
işletmeleri de gelişen teknolojiye bağlı olarak birçok akıllı uygulamayı bünyelerinde
barındırmaktadırlar. Yeme içme deneyiminin öncesi, esnası ve sonrasında müşteri
memnuniyetini sağlamak, iş akışını hızlandırmak ve işgücünün verimli kullanılması adına
kullanılan akıllı teknolojiler sektörün ilerleyişinde önem arz etmektedir. Robotik teknolojilerin
de yaygınlaşarak turizm sektöründe insan gücünün yerini almaya başlaması, robot çalışanlarla
hizmet veren restoranların sayısına etki etmektedir. Bu anlamda araştırma kapsamında
Hindistan, Fransa, İngiltere, Tayland ve Japonya’da robot çalışanlarla hizmet veren 10 adet robot
restoranla ilgili Tripadvisor sitesindeki yorumlar tüm dillerde incelenmiştir. Söz konusu
yorumlar yemek, fiyat, servis, personel, atmosfer, deneyim, temizlik, robot garson, robot aşçı ve
robot gösterisi kriterleri ile ele alınmış ve içerik analizi uygulanmıştır. Çalışmanın amacı robot
restoranları tercih eden tüketicilerin deneyimlerini olumlu ve olumsuz yönden ortaya koyarak
sektördeki gelişime ve ilgili literatürde yapılabilecek çalışmalara katkı sağlamaktır. Araştırma
sonucunda müşterilerin robot çalışanlardan alınan hizmetleri ilgi çekici buldukları ancak fiyat,
atmosfer ve yemek kriterleri ile ilgili restoranların eksikliklerinin bulunduğu görülmüştür.
Referanslar
Aktaş, C. (2013). Medya yakınsaması: Hızlı yanıt veren kod aracılığıyla geleneksel gazetenin, çevrimiçi gazete ile
artan rekabet potansiyeli üzerine bir tartışma, Selçuk İletişim, 7(4), 118-128.
Armstrong, M. (2021). Euronews: Pizza making robot. Euronews: https://www.euronews.com/pizza-making-robot
(Erişim Tarihi: 20.03.2021).
Asif, M., Sabeel, M., Rahman, M.-u., & Khan, Z. (2015). Waiter robot – solution to restaurant automation. MDSRC
- 2015 Proceedings. Wah/Pakistan.
Bozkurt Uzan Ş., & Sevimli Y. (2020). Gastronomideki robotik uygulamalar ve yapay zeka, Tourism and Recreation,
(2), 46-58.
CaliBurger. (2021, 04 04). About Us: CaliBurger. CaliBurger: https://caliburger.com/flippy (Erişim Tarihi:
02.2021).
Çerkez , M., & Kızıldemir, Ö. (2020). Yiyecek–içecek işletmelerinde yapay zekâ kullanımı. Türk Turizm
Araştırmaları Dergisi, 1264-1278.
Yazıcı Ayyıldız, A. & Eroğlu, E. JOTAGS, 2021, 9(2)
Değerli , C., & El, S. (2017). Üç Boyutlu (3D) Yazıcı teknolojisi ile gıda üretimine genel bakış. Türk Tarım – Gıda
Bilim ve Teknoloji Dergisi, 593-599.
Doğan S., Yücel G., ve M., & Tanrısevdi A. (2016). Çevrimiçi tüketici yorumlarının içerik analizi yoluyla
incelenmesi: Kuşadası’ndaki yiyecek ve içecek işletmeleri üzerinde bir araştırma, UHPAD (Uluslararası
Hakemli Pazarlama ve Pazar Araştırmaları Dergisi, 9,1-20.
Eren R., & Çelik M. (2017). Çevrimiçi gastronomi imajı: Türkiye restoranlarının tripadvisor yorumlarının içerik
analizi, Turizm Akademik Dergisi, 4 (2), 121-138
Efendi, E. (2021). Çeşme’de bulunan küçük ölçekli konaklama tesisleri; Covid-19 süreci ve e-şikayetlerin
incelenmesi, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1): 103-118.
Euronews. (2020). İngiltere'de bu restoranda robot garsonlar. https://tr.euronews.com/gezi/2020/09/24/ingiltere-debu-restoranda-garsonlar-robot (Erişim Tarihi: 02.03.2021).
Robot Chefs Rollout (2021). http://fahthaimag.com/ausca-robot-chefs-rollout, Singapore(Erişim Tarihi:04.03.2021).
Fuste-Forne F. (2021). Robot chefs in gastronomy tourism: What's on the menu? Tourism Management Perspectives,
, 100774.
Gebbels M., McIntosh A., & Harkison T. (2021). Fine-dining in prisons: Online TripAdvisor reviews of The Clink
training restaurants, International Journal of Hospitality Management, Vol.95, 2-11.
Hajime Robot Restaurant (2021). The smart local Thailand, (Erişim Tarihi:16.03.2021).
https://thesmartlocal.com/thailand/hajime-robot-restaurant
Hazarhun, E., & Yılmaz , Ö. (2020). Restoranlarda dijital dönüşüm: Touch restoran örneği, Gastroia: Journal of
Gastronomy and Travel Research, 384-399.
Ivanov, S., Webster, C., & Berezina, K. (2017). Adoption of robots and service automation by tourism and hospitality
companies. Revista Tur smo & Desenvolvimento, 1501-1517.
Izdebska, J., & Żolek-Tryznowska, Z. (2016). 3D food printing – facts and future. Agro FOOD Industry Hi Tech,
-37.
İbiş, S., Kızıldemir, Ö., & Çöp, S. (2019). İstanbul’daki Çin restoranlarına yönelik yapılan yorumların ve eşikâyetlerin değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7 (1), 505-521.
Jang, H. W., & Lee, S. B. (2020). Serving Robots: Management and applications for restaurant business
sustainability. Sustainability, 12(10), 1-15.
Jyh-Hwa, T., & Su Kuo, L. (2008). The development of the restaurant service mobile robot with a laser positioning
system. Chinese Control Conference, 662-666. Kunming, Yunnan.
Kwak, M.-K., Lee, J., & Cha, S.-S.(2021). Senior consumer motivations and perceived value of robot service
restaurants in Korea. Sustainability, 13, 2755.
Yazıcı Ayyıldız, A. & Eroğlu, E. JOTAGS, 2021, 9(2)
Kim M., Park M., Kim J., Kwon Y., Sohn D., Yoon H., & Seo K. (2021). On the common and different expectations
on robot service in restaurant between customers and employees, International Conference on Human-Robot
Interaction, 262–265.
Kocaman, E. M., & Kocaman, M. (2014). Yiyecek içecek işletmelerinde otomasyon sistemleri kullanımının yönetim
sürecine etkileri. TSE Standard Ekonomik ve Teknik Dergi, 28-33.
Küstür, S. (2016). SoftBank’in insansı robotu Pepper Pizza Hut’ta çalışacak: https://www.teknoblog.com/softbankpepper-pizza-hut (Erişim Tarihi: 6.04.2021).
Lei, S., & Law, R. (2015). Content analysis of Tripadvisor reviews on restaurants: A case study of Macau. Journal
of Tourism, 16(1).17-28.
Liu, Y., & Jang, S. (2009). Perceptions of Chinese restaurants in the U.S.: What affects customer satisfaction and
behavioral intentions, International Journal of Hospitality Management, 28 (3), 338–348
Luk, L. (2015). Foxconn’s robot army yet to prove match for humans. The Australian Business Review:
https://www.theaustralian.com.au/business/business-spectator/news (Erişim Tarihi: 10.04.2021).
Lu L., Zhang P., & Zhang T. (2021), Leveraging “human-likeness” of robotic service at restaurants, International
Journal of Hospitality Management, 94, 102823
Malik, N., Rani, N., Singh, A., Pratibha, & Pragya, S. (2016). Review paper on- serving robot new generation
electronic waiter. IJIRST –International Journal for Innovative Research in Science & Technology, 2(11), 775-
Mogali, S. (2015). Internet of Things and its role in Smart Kitchen. 4th National conferrence of Scientometrics and
Internet of Things, (s. 1-11). Bangalore.
Namkung, Y., & Jang, S.( 2007). Does food quality really matter in restaurant: Its impact of customer satisfaction
and behavioral intentions, Journal of Hospitality and Tourism Research 31 (3), 387–410.
Nabben, A., Wetzel, E., Oldani, E., Huyeng, J., Boel, M., & Fan, Z. (2016). Smart Technologies in Tourism.
International Tourism Student Conference (s. 1-32). Madrid:
NHTV Breda University of Applied Sciences. Nayik, G., Muzaffar , K., & Gull, A. (2015). Robotics and Food
Technology: A Mini Review. Journal of Nutrition and Food Science, 1-5.
Özgüneş, R., Bozok, D., & Küçükaltan , D. (2020). Yiyecek içecek sektöründe ileri teknoloji ve pandemik düzene
doğru: Yakın gelecekte bir robota ‘Eline Sağlık!’ diyebilirmiyiz? Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler
Dergisi, 1124-1139.
Robotics, M. (2021, 04 04). About Us: Miso robotics. Miso Robotics: https://misorobotics.com/about-us (Erişim
Tarihi: 20.03.2021).
Rhee, H. T., Yang, S. B., Koo, C. M., & Chung, N. H. (2015). How Does Restaurant Attribute Importance Differ by
the Type of Customer and Restaurant? Exploring TripAdvisor Reviews,, E-Review of Tourism Research, p. 6.
Ryu, K., Han, H., & Kim, T. (2008). The relationships among overall quick-casual restaurant image, perceived value,
customer satisfaction, and behavioral intentions. Int. J. Hosp. Manage. 27 (3), 459–469
Yazıcı Ayyıldız, A. & Eroğlu, E. JOTAGS, 2021, 9(2)
Skullmapping: Projects/Le Petit Chef. (2021). Skullmapping Web Sitesi: https://skullmapping.com/project/le-petitchef/ adresinden alındı (Erişim Tarihi: 16.03.2021).
Seo, K.H., & Lee, J.H. ( 2021).The emergence of service robots at restaurants: Integrating trust, perceived risk and
satisfaction. Sustainability, 2021, 13, 4431.
Soriano, D. R. (2002). Customers’ expectations factors in restaurants: The situation in Spain, International Journal
of Quality & Reliability Management, 19(8/9), 1055-1067.
Sun, J., Peng, Z., Zhou, W., Fuh, J., Hong, G., & Chiu, A. (2015). A Review on 3D Printing for Customized Food
Fabrication. Procedia Manufacturing, 308-319.
Şahin Perçin N., & Yiğit S. (2020). Tripadvisor'da yer alan yiyecek ve içecek işletmeleri hakkındaki e-şikayetlerin
değerlendirilmesi: Kapadokya bölgesi örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8 (4), 2985-3001.
Taştan H., & Kızılcık O. (2017), Kahramanmaraş’ta bulunan yiyecek içecek işletmelerine yönelik
Tripadvisor.com’da paylaşılan şikayetlerin sınıflandırılması, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 26,
Sayı 1, 270-284.
Tripadvisor (2021). https://www.tripadvisor.mediaroom.com/tr-about-us (Erişim Tarihi 10.04.2021)
Pantelidis, I. S. (2010). Electronic meal experience: a content analysis of online restaurant comments, Cornell
Hospitality Quarterly, 51(4) 483–491.
Why Inamo: Inamo Soho (2021). Inamo Soho : https://www.inamo-restaurant.com/events (Erişim Tarihi: 6.04.2021).
Yazıcı Ayyıldız, A., & Ayyıldız, T. (2020), Pazarlama fırsatı olarak akıllı turizm: Kuşadası örneği, BMIJ, (2020),
(1), 599-623
Yazıcı Ayyıldız, A. (2020). Şirince’de faaliyette bulunan yiyecek ve içecek işletmelerinin Tripadvisor yorumlarının
içerik analizi, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3): 2960-2973
Yetgin D., Keküç M., & Şayin M. (2020). Restoranlara yönelik tripadvisor yorumlarının içerik analizi yöntemi ile
değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8 (3), 2090-2109.
Yıldırım , A., & Şimşek , H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara;Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, E., & Davutoğlu, N. (2020). Turizm 4.0’dan turizm gastronomi 4.0’a giden yolda: Geleceğin restoranları ve
yönetimi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 301-318.
Yılmaz, F. (2018). Robotlar hayatımızda. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 109-120
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.