Restoranlarda Kullanılan Akıllı Teknolojiler ve Robot Restoranlar Hakkında Tripadvisor’da Yapılan Yorumların Değerlendirilmesi (Evaluation of Tripadvisor Comments on Smart Technologies Used in Restaurants and Robot Restaurants)

Yazarlar

  • Ahu YAZICI AYYILDIZ
  • Evren EROĞLU

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2021.831

Anahtar Kelimeler:

Robot- Robot restoran- Akıllı teknoloji

Öz

Geçmişten günümüze teknolojinin hızlı gelişimi ile beraber gelen endüstri devrimlerinin son
aşaması Endüstri 4.0 olmuştur. Akıllı uygulamaların insan yaşamında giderek önem kazanması
turizm sektörünü de etkilemiştir. Sektörün önemli kollarından biri olan yiyecek içecek
işletmeleri de gelişen teknolojiye bağlı olarak birçok akıllı uygulamayı bünyelerinde
barındırmaktadırlar. Yeme içme deneyiminin öncesi, esnası ve sonrasında müşteri
memnuniyetini sağlamak, iş akışını hızlandırmak ve işgücünün verimli kullanılması adına
kullanılan akıllı teknolojiler sektörün ilerleyişinde önem arz etmektedir. Robotik teknolojilerin
de yaygınlaşarak turizm sektöründe insan gücünün yerini almaya başlaması, robot çalışanlarla
hizmet veren restoranların sayısına etki etmektedir. Bu anlamda araştırma kapsamında
Hindistan, Fransa, İngiltere, Tayland ve Japonya’da robot çalışanlarla hizmet veren 10 adet robot
restoranla ilgili Tripadvisor sitesindeki yorumlar tüm dillerde incelenmiştir. Söz konusu
yorumlar yemek, fiyat, servis, personel, atmosfer, deneyim, temizlik, robot garson, robot aşçı ve
robot gösterisi kriterleri ile ele alınmış ve içerik analizi uygulanmıştır. Çalışmanın amacı robot
restoranları tercih eden tüketicilerin deneyimlerini olumlu ve olumsuz yönden ortaya koyarak
sektördeki gelişime ve ilgili literatürde yapılabilecek çalışmalara katkı sağlamaktır. Araştırma
sonucunda müşterilerin robot çalışanlardan alınan hizmetleri ilgi çekici buldukları ancak fiyat,
atmosfer ve yemek kriterleri ile ilgili restoranların eksikliklerinin bulunduğu görülmüştür.

Referanslar

Aktaş, C. (2013). Medya yakınsaması: Hızlı yanıt veren kod aracılığıyla geleneksel gazetenin, çevrimiçi gazete ile

artan rekabet potansiyeli üzerine bir tartışma, Selçuk İletişim, 7(4), 118-128.

Armstrong, M. (2021). Euronews: Pizza making robot. Euronews: https://www.euronews.com/pizza-making-robot

(Erişim Tarihi: 20.03.2021).

Asif, M., Sabeel, M., Rahman, M.-u., & Khan, Z. (2015). Waiter robot – solution to restaurant automation. MDSRC

- 2015 Proceedings. Wah/Pakistan.

Bozkurt Uzan Ş., & Sevimli Y. (2020). Gastronomideki robotik uygulamalar ve yapay zeka, Tourism and Recreation,

(2), 46-58.

CaliBurger. (2021, 04 04). About Us: CaliBurger. CaliBurger: https://caliburger.com/flippy (Erişim Tarihi:

02.2021).

Çerkez , M., & Kızıldemir, Ö. (2020). Yiyecek–içecek işletmelerinde yapay zekâ kullanımı. Türk Turizm

Araştırmaları Dergisi, 1264-1278.

Yazıcı Ayyıldız, A. & Eroğlu, E. JOTAGS, 2021, 9(2)

Değerli , C., & El, S. (2017). Üç Boyutlu (3D) Yazıcı teknolojisi ile gıda üretimine genel bakış. Türk Tarım – Gıda

Bilim ve Teknoloji Dergisi, 593-599.

Doğan S., Yücel G., ve M., & Tanrısevdi A. (2016). Çevrimiçi tüketici yorumlarının içerik analizi yoluyla

incelenmesi: Kuşadası’ndaki yiyecek ve içecek işletmeleri üzerinde bir araştırma, UHPAD (Uluslararası

Hakemli Pazarlama ve Pazar Araştırmaları Dergisi, 9,1-20.

Eren R., & Çelik M. (2017). Çevrimiçi gastronomi imajı: Türkiye restoranlarının tripadvisor yorumlarının içerik

analizi, Turizm Akademik Dergisi, 4 (2), 121-138

Efendi, E. (2021). Çeşme’de bulunan küçük ölçekli konaklama tesisleri; Covid-19 süreci ve e-şikayetlerin

incelenmesi, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1): 103-118.

Euronews. (2020). İngiltere'de bu restoranda robot garsonlar. https://tr.euronews.com/gezi/2020/09/24/ingiltere-debu-restoranda-garsonlar-robot (Erişim Tarihi: 02.03.2021).

Robot Chefs Rollout (2021). http://fahthaimag.com/ausca-robot-chefs-rollout, Singapore(Erişim Tarihi:04.03.2021).

Fuste-Forne F. (2021). Robot chefs in gastronomy tourism: What's on the menu? Tourism Management Perspectives,

, 100774.

Gebbels M., McIntosh A., & Harkison T. (2021). Fine-dining in prisons: Online TripAdvisor reviews of The Clink

training restaurants, International Journal of Hospitality Management, Vol.95, 2-11.

Hajime Robot Restaurant (2021). The smart local Thailand, (Erişim Tarihi:16.03.2021).

https://thesmartlocal.com/thailand/hajime-robot-restaurant

Hazarhun, E., & Yılmaz , Ö. (2020). Restoranlarda dijital dönüşüm: Touch restoran örneği, Gastroia: Journal of

Gastronomy and Travel Research, 384-399.

Ivanov, S., Webster, C., & Berezina, K. (2017). Adoption of robots and service automation by tourism and hospitality

companies. Revista Tur smo & Desenvolvimento, 1501-1517.

Izdebska, J., & Żolek-Tryznowska, Z. (2016). 3D food printing – facts and future. Agro FOOD Industry Hi Tech,

-37.

İbiş, S., Kızıldemir, Ö., & Çöp, S. (2019). İstanbul’daki Çin restoranlarına yönelik yapılan yorumların ve eşikâyetlerin değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7 (1), 505-521.

Jang, H. W., & Lee, S. B. (2020). Serving Robots: Management and applications for restaurant business

sustainability. Sustainability, 12(10), 1-15.

Jyh-Hwa, T., & Su Kuo, L. (2008). The development of the restaurant service mobile robot with a laser positioning

system. Chinese Control Conference, 662-666. Kunming, Yunnan.

Kwak, M.-K., Lee, J., & Cha, S.-S.(2021). Senior consumer motivations and perceived value of robot service

restaurants in Korea. Sustainability, 13, 2755.

Yazıcı Ayyıldız, A. & Eroğlu, E. JOTAGS, 2021, 9(2)

Kim M., Park M., Kim J., Kwon Y., Sohn D., Yoon H., & Seo K. (2021). On the common and different expectations

on robot service in restaurant between customers and employees, International Conference on Human-Robot

Interaction, 262–265.

Kocaman, E. M., & Kocaman, M. (2014). Yiyecek içecek işletmelerinde otomasyon sistemleri kullanımının yönetim

sürecine etkileri. TSE Standard Ekonomik ve Teknik Dergi, 28-33.

Küstür, S. (2016). SoftBank’in insansı robotu Pepper Pizza Hut’ta çalışacak: https://www.teknoblog.com/softbankpepper-pizza-hut (Erişim Tarihi: 6.04.2021).

Lei, S., & Law, R. (2015). Content analysis of Tripadvisor reviews on restaurants: A case study of Macau. Journal

of Tourism, 16(1).17-28.

Liu, Y., & Jang, S. (2009). Perceptions of Chinese restaurants in the U.S.: What affects customer satisfaction and

behavioral intentions, International Journal of Hospitality Management, 28 (3), 338–348

Luk, L. (2015). Foxconn’s robot army yet to prove match for humans. The Australian Business Review:

https://www.theaustralian.com.au/business/business-spectator/news (Erişim Tarihi: 10.04.2021).

Lu L., Zhang P., & Zhang T. (2021), Leveraging “human-likeness” of robotic service at restaurants, International

Journal of Hospitality Management, 94, 102823

Malik, N., Rani, N., Singh, A., Pratibha, & Pragya, S. (2016). Review paper on- serving robot new generation

electronic waiter. IJIRST –International Journal for Innovative Research in Science & Technology, 2(11), 775-

Mogali, S. (2015). Internet of Things and its role in Smart Kitchen. 4th National conferrence of Scientometrics and

Internet of Things, (s. 1-11). Bangalore.

Namkung, Y., & Jang, S.( 2007). Does food quality really matter in restaurant: Its impact of customer satisfaction

and behavioral intentions, Journal of Hospitality and Tourism Research 31 (3), 387–410.

Nabben, A., Wetzel, E., Oldani, E., Huyeng, J., Boel, M., & Fan, Z. (2016). Smart Technologies in Tourism.

International Tourism Student Conference (s. 1-32). Madrid:

NHTV Breda University of Applied Sciences. Nayik, G., Muzaffar , K., & Gull, A. (2015). Robotics and Food

Technology: A Mini Review. Journal of Nutrition and Food Science, 1-5.

Özgüneş, R., Bozok, D., & Küçükaltan , D. (2020). Yiyecek içecek sektöründe ileri teknoloji ve pandemik düzene

doğru: Yakın gelecekte bir robota ‘Eline Sağlık!’ diyebilirmiyiz? Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler

Dergisi, 1124-1139.

Robotics, M. (2021, 04 04). About Us: Miso robotics. Miso Robotics: https://misorobotics.com/about-us (Erişim

Tarihi: 20.03.2021).

Rhee, H. T., Yang, S. B., Koo, C. M., & Chung, N. H. (2015). How Does Restaurant Attribute Importance Differ by

the Type of Customer and Restaurant? Exploring TripAdvisor Reviews,, E-Review of Tourism Research, p. 6.

Ryu, K., Han, H., & Kim, T. (2008). The relationships among overall quick-casual restaurant image, perceived value,

customer satisfaction, and behavioral intentions. Int. J. Hosp. Manage. 27 (3), 459–469

Yazıcı Ayyıldız, A. & Eroğlu, E. JOTAGS, 2021, 9(2)

Skullmapping: Projects/Le Petit Chef. (2021). Skullmapping Web Sitesi: https://skullmapping.com/project/le-petitchef/ adresinden alındı (Erişim Tarihi: 16.03.2021).

Seo, K.H., & Lee, J.H. ( 2021).The emergence of service robots at restaurants: Integrating trust, perceived risk and

satisfaction. Sustainability, 2021, 13, 4431.

Soriano, D. R. (2002). Customers’ expectations factors in restaurants: The situation in Spain, International Journal

of Quality & Reliability Management, 19(8/9), 1055-1067.

Sun, J., Peng, Z., Zhou, W., Fuh, J., Hong, G., & Chiu, A. (2015). A Review on 3D Printing for Customized Food

Fabrication. Procedia Manufacturing, 308-319.

Şahin Perçin N., & Yiğit S. (2020). Tripadvisor'da yer alan yiyecek ve içecek işletmeleri hakkındaki e-şikayetlerin

değerlendirilmesi: Kapadokya bölgesi örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8 (4), 2985-3001.

Taştan H., & Kızılcık O. (2017), Kahramanmaraş’ta bulunan yiyecek içecek işletmelerine yönelik

Tripadvisor.com’da paylaşılan şikayetlerin sınıflandırılması, Ç.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt 26,

Sayı 1, 270-284.

Tripadvisor (2021). https://www.tripadvisor.mediaroom.com/tr-about-us (Erişim Tarihi 10.04.2021)

Pantelidis, I. S. (2010). Electronic meal experience: a content analysis of online restaurant comments, Cornell

Hospitality Quarterly, 51(4) 483–491.

Why Inamo: Inamo Soho (2021). Inamo Soho : https://www.inamo-restaurant.com/events (Erişim Tarihi: 6.04.2021).

Yazıcı Ayyıldız, A., & Ayyıldız, T. (2020), Pazarlama fırsatı olarak akıllı turizm: Kuşadası örneği, BMIJ, (2020),

(1), 599-623

Yazıcı Ayyıldız, A. (2020). Şirince’de faaliyette bulunan yiyecek ve içecek işletmelerinin Tripadvisor yorumlarının

içerik analizi, Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(3): 2960-2973

Yetgin D., Keküç M., & Şayin M. (2020). Restoranlara yönelik tripadvisor yorumlarının içerik analizi yöntemi ile

değerlendirilmesi: İstanbul örneği, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8 (3), 2090-2109.

Yıldırım , A., & Şimşek , H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara;Seçkin Yayıncılık.

Yıldız, E., & Davutoğlu, N. (2020). Turizm 4.0’dan turizm gastronomi 4.0’a giden yolda: Geleceğin restoranları ve

yönetimi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 301-318.

Yılmaz, F. (2018). Robotlar hayatımızda. FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 109-120

Yayınlanmış

12-04-2023

Nasıl Atıf Yapılır

Restoranlarda Kullanılan Akıllı Teknolojiler ve Robot Restoranlar Hakkında Tripadvisor’da Yapılan Yorumların Değerlendirilmesi (Evaluation of Tripadvisor Comments on Smart Technologies Used in Restaurants and Robot Restaurants). (2023). Turizm & Gastronomi Çalışmaları Dergisi, 9(2), 1102-1122. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.831