Mesleki Öz Yeterlilik ile İş Performansı Arasındaki İlişkide Eğitim Seviyesinin Düzenleyici Rolü: Aşçılar Üzerine Bir Araştırma (The Regulatory Role of Education Level in the Relationship Between Professional Self-Efficacy and Job Performance: A Study on
Anahtar Kelimeler:
Mesleki öz yeterlilik algısı- İş performansı- Eğitim seviyesi- AşçılarÖz
Bireylerin eğitimleri kendilerine olan inançlarını arttırır ve başarma inançları yüksek olan
bireylerin performansları da o yönde artış gösterir. Mesleğe yönelik yeterlilik algısı
bireylerin mesleklerinde gösterdikleri başarı oranlarında önemli yere sahiptir. Aşçılık
mesleği, mesleki anlamda yeterli bilgi ve beceriye sahip olunması gereken bir meslektir. Bu
araştırmanın amacı aşçıların mesleki öz yeterlilik algıları ile iş performansı arasındaki
ilişkide eğitim seviyesinin düzenleyici rolünü belirlemektir. Araştırmanın amacı
doğrultusunda, Pandemi sürecinde açık olan 22 konaklama işletmesinin mutfak
departmanında aşçı pozisyonunda çalışan 163 bireye, 2021 yılı Ocak-Mart ayları arasında
anket formu yardımıyla veriler toplanmıştır. Araştırmada konaklama işletmelerinde çalışan
aşçıların mesleki öz yeterlilik algıları ile iş performansı arasındaki ilişkiyi belirlemek
amacıyla korelasyon analizi, eğitim seviyesinin düzenleyici rolünü belirlemek için ise
düzenleyici değişken regresyon analizi yapılmıştır. Araştırmada, konaklama işletmelerinde
çalışan aşçıların eğitim seviyelerinin arttırılmasıyla mesleki öz yeterlilik algılarının
yükselebileceği ve yüksek düzeydeki öz yeterliliğin iş performansını arttırabileceği tespit
edilmiştir. Araştırma kapsamında aşçıların mesleki öz yeterlilik algıları ile iş performansı
arasındaki ilişkinin eğitim seviyesi tarafından biçimlendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Referanslar
Aiken, L. S., & West, S. G. (1991). Multiple regression: Testing and interpreting interactions. Newbury Park: Sage. 23 Mart 2021 tarihinde https://books.google.com.tr/books?hl=en&lr=&id=LcWLUyXcmnkC&oi=fnd&pg=PP11&dq=Aiken,+L.+S.,+ %26+West,+S.+G.+(1991).
Akdemir, B., & Açan, M. A. (2017). Psikolojik sermaye ve iş tatmini ilişkisini belirlemeye yönelik bir araştırma. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 8(2), 57-79.
Altun, K. M. (2018). Çalışma yaşamında iş stresinin çalışanların kişilik özellikleri ve iş performansı ile ilişkisi. (Yüksek Lisans Tezi), Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa
Ateş, M., Turgut, H., & Çelik, M. (2018). Psikolojik sermayenin iş performansına etkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 17. UİK Özel Sayısı, 781-798.
Bandura, A. (1998). Self-efficacy. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior, 4, 71-81. New
York: Academic Press. (Reprinted in H. Friedman [Ed.], Encyclopedia of mental health. San Diego: Academic Press, 1998). http://acmd615.pbworks.com/f/Self-efficacydefined.pdf
Bandura, A. (2009). Cultivate self-efficacy for personal and organizational effectiveness. In E.A. Locke (Ed.), Handbook of Principles of Organization Behaviour, (2nd Ed.), New York:Wiley, 179-200.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1002/9781405164047.ch9
Bandura, A., & Adams, N. E. (1977). Analysis of self-efficacy theory of behavioral change. Cognitive Therapy and Research, 1(4), 287–310.
Beğenirbaş, M., & Turgut, E. (2016). Psikolojik sermayenin çalışanların yenilikçi davranışlarına ve performanslarına etkileri: Savunma sektöründe bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi
Dergisi,31(1), 57-93.
Bolat, O. İ. (2011). Öz yeterlilik ve tükenmişlik ilişkisi: Lider-üye etkileşiminin aracılık etkisi. Ege Akademik Bakış, 11(2), 255-266, doi:10.21121/eab.2011219569.
Carmeli, A., Gilat G., & Waldman, D.A. (2007) The role of perceived organizational performance in organizational identification, adjustment and job performance. Journal of Management Studies, 44(6), 972-992.
Carter, W. R., Nesbit, P. L., Badham, R. J., Parker, S. K., & Sung Li-Kuo. (2018). The effects of employee engagement and self-efficacy on job performance: A longitudinal field study. The International Journal of Human Resource Management, 29(17), 2483-2502.
Cervone, D., Jiwani, N., & Wood, R. (1991). Goal setting and the differential influence of self regulatory processes on complex decision-making performance. Journal of Personality and Social Psychology, 61(2), 257– 266. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.2.257
Chen, G.,Gully, S. M., & Eden, D. (2001). Validationof a new general self-efficacyscale. Organizational Research Methods, 4(1), 62-83.
Colquitt, J. A., LePine, J.A., & Noe, R.A. (2000). Towards an integrative theory of training motivation: A metaanalytic path analysis of 20 years of research. Journal of Applied Psychology, 85(5), 678–707.
Colquitt, J. A., LePine, J. A., & Wesson, M. J. (2015). Organizational behavior: improving performance commitment in the workplace (4th ed.). New York: McGraw Hill.
Gı̇der, Ö., Taş, Y., & Top, M. (2009). Hemşirelerin iş performansını etkileyen örgütsel faktörlerin değerlendirilmesi: Kocaeli üniversitesi araştırma ve uygulama hastanesi örneği. Verimlilik Dergisi, (2), 25-44. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/verimlilik/issue/21747/233825
Gist, M. E. (1986). The Effects of self-efficacy training on training task performance. Academy of Management Proceedings, 1, 250–254.
Gist, M. E., Schwoerer, C.E., & Rosen, B. (1989). Effects of alternative training methods on self-efficacy and performance in computer software training. Journal of Applied Psychology, 74(6), 884–891.
Goddard, R. G., Hoy, W. K., & Woolfolk Hoy, A. (2004). Collective efficacy: Theoretical development, empirical evidence and future directions. Educational Researcher, 33(3), 3-13.
Gürbüz, S. (2017). İnsan kaynakları yönetimi teori, araştırma ve uygulama. Seçkin Yayıncılık, Ankara.
Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri, felsefe-yöntem analiz. Seçkin Yayıncılık/ Sosyal Bilimler, İkinci Baskı, Ankara.
Hsu, M. H., Ju, T. L., Yen, C. H., & Chang, C. M. (2007). Knowledge sharing behavior in virtual communities: The relationship between trust, self-efficacy, and outcome expectations. International Journal of Human-Computer Studies, 65(2), 153-169.
Ibrahim, M. Z.. Fadli, Mohd, S. Joesri, Raja Mustapha, R. I. Putera, Najikha O., & Salim, A. (2020). Factor affecting university undergraduates students perception’s toward career enhancement in hospitality industry: A Case of UiTM Penang. ESTEEM Journal of Social Sciences and Humanities, 4, 19-26.
Iroegbu, M. N. (2015). Self efficacyandworkperformance: A theoreticalframework of albertbandura’s model, review of findings, ımplicationsanddirectionsforfutureresearch. Psychologyand Behavioral Sciences, 4(4), 170-173
Isı, E. (2018). Örgüt ikliminin çalışan performansı üzerindeki etkileri. E-İşletme Yüksek Lisans Programı Mezuniyet Projesi. Maltepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Jayawardena, C., & Gregar, A. (2013). Career and knowledge management and organizational learning. proceedings of the 10th international conference on intellectual capital. Knowledge Management and Organisational Learning (ICICKM-2013), 533-539.
Judge, T.A., & Bono, J.E. (2001). Relationship of core self evaluations traits—self-esteem, generalized self-efficacy, locus of control, and emotional stability—with job satisfaction and job performance: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 86 (1), 80-92.r
Kırılmış, Ş. (2017). Aday öğretmenlerin, öğretmenlik mesleğine karşı tutumları (Denizli İli Örneği) (Yüksek Lisans Projesi). Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
Kotaman, H. (2008). Öz-yeterlilik inancı ve öğrenme performansının geliştirilmesine ilişkin yazın taraması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 111-133.
Kurnaz, A., Akyurt Kurnaz, H., & Kılıç, B. (2014). Ön lisans düzeyinde eğitim alan aşçılık programı öğrencilerinin meslek tutumlarının belirlenmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 41-
Kurt, T. (2012). Öğretmenlerin öz yeterlilik ve kolektif yeterlilik algıları. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 195-227.
Larson, M., & Luthans, F. (2006). Potential added value of psychological in predicting work attitudes. Journal of Leadership and Organizational Studies, 13, 44-61.
Lee, T.W., & Ko, Y. K. (2010). Effects of self-efficacy, affectivity and collective efficacy on nursing performance of hospital nurses. Journal of Advanced Nursing, 66(4), 839- 848.
Özdemir, S. M. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının öğretim sürecine ilişkin öz yeterlik inançlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 54, 277-306.
Pajares, F., & Cheong, Y.F. (2003). Achievement goal orientations in writing: A developmental perspective. International Journal of Educational Research 39, 437–455.
Pekmezci, G.U. (2010). Hemşirelerin örgütsel bağlılıkları ile öz-yeterlilik algıları arasındaki ilişkiler (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Rageb, M. A., Abd-El-Salam, E. M., El-Samadicy, A., & Farid, S. (2013), Organizational commitment, job satisfaction and job performance as a mediator between role stressors and turnover intentions a study from an egyptian cultural perspective. The Business & Management Review, 3(2), 51-73.
Ramawickrama Jayarani, H. Opatha, H. P., & PushpaKumari, M. (2017). A Synthesis towards the construct of job performance. International Business Research, 10(10), 66- 81.
Randhawa, G. (2004). Self-efficacy and work performance: an empiricalstudy. Indian Journal of Industrial Relations, 39(3), 336-34.
Schyns, B., & Von Collani, G. (2002). A new occupational self-efficacy scale and its relation to personality constructs and organizational variables. European Journal of Work and Organizational Psychology, 11(2), 219-241.
Sonnentag, S., & Frese, M. (2002). Performance concepts and performance theory. Psychological Management of Individual Performance, 23(1), 3-25.
Stajkovic, A.D., & Luthans, F. (1998). Self-efficacy and work-related performance: A meta analysis. Psychological Bulletin, 124, 240-261.
Şanlıer, N. (2005). Yerli ve yabancı turistlerin Türk mutfağı hakkındaki görüşleri. GÜ Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, (1), 213-227.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Allyn & Bacon/Pearson Education.
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı (2020). Turizm tesisleri, 15 Aralık 2020 tarihinde https://yigm.ktb.gov.tr/TR9579/turizm-tesisleri.html sayfasından erişilmiştir.
Tekin, Ö. A., & Çidem, G. (2015). Turizm öğrencilerinin mutfak departmanına yönelik tutumları ölçeği: Bir geçerlik ve güvenirlik çalışması. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8 (39), 975- 986.
Tonbul, İ., & Aykanat, Z. (2019). Örgütsel stresin çalışan performansına etkisi: Yerel yönetimlerde bir uygulama. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 21(37), 1-20.
Turnalı, D. (2013). İnsan kaynakları yönetiminde örgütsel bağlılığın işgören performansı üzerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul
Turunç, Ö. (2010). Organizasyonlarda kontrol algılamalarının örgütsel özdeşleşme ve iş performansına etkisi. CÜ İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 11(1), 251- 269.
Turunç, Ö., & Çelik, M. (2010). Çalışanların algıladıkları örgütsel destek ve iş stresinin örgütsel özdeşleşme ve iş performansına etkisi. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 17(2), 183-206.
Tüzün, İ. K. (2013). Konaklama işletmelerinde insan kaynakları yönetimi uygulamalarının farklılıkları ve işgücü devir hızıyla ilişkileri. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 42(1), 61-76.
Yardımcı, F., & Başbakkal, Z. (2011). Ortaokul öz-yeterlilik ölçeğinin geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11(4), 321-326.
Yılmaz, F., & Ünsar, S. (2007). Performans değerlendirme sistemi ve kullanım alanları. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 35-57.
Yokuş, T. (2014). Müzik öğretmeni adaylarının eğitme-öğretme öz yeterlilikleri açısından değerlendirilmesi. Sanat Eğitimi Dergisi, 2(2), 43-56.
Visweswaran, C., & Öneş, D. S. (2000). Perspectives on models of job performance. International Journal of Selection and Assessment, 8(4), 216- 226
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies

Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.