Turizmde Çalışan Kadın Sorunları: Antalya’da 5 Yıldızlı Otellerin Yiyecek-İçecek Departmanlarında Çalışan Kadınlar (Problems of Women Working in the Tourism Sector: Women Employed in Food and Beverage Departments of 5-Star Hotels in Antalya)
DOI:
https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1062Anahtar Kelimeler:
Turizm- Yiyecek ve içecek- Kadın sorunları- Cinsiyet ayrımcılığı- AntalyaÖz
Bu araştırmada Antalya’da beş yıldızlı turizm işletmelerinin yiyecek-içecek departmanlarında çalışan kadınların cinsiyet ayrımcılığı temelinde karşılaştıkları sorunlar konusunda farkındalık düzeylerini belirlemek ve analiz etmek amaçlanmıştır. Araştırmanın amacı doğrultusunda cam tavan, kraliçe arı sendromu, ücret ayrımcılığı, mobbing ve cinsel taciz sorunları temelinde hazırlanan sorularla 9 kadınla yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada edinilen verilerden turizm endüstrisinin genelinde kadınların yaşadıkları cinsiyet ayrımcılığı sorunlarının yiyecek içecek departmanında da yaşandığı, toplumsal cinsiyet rolleri doğrultusunda kadınların kendilerine çizdikleri sınırlar ve yine aynı bağlamda işlerin kadın işi ve erkek işi olarak ayrıştırılması, terfi sorunları ve kırılmaz cam tavanların varlığı, ev-çocuk-eş sorumluluğu nedeniyle mesaiye kalınamaması nedeniyle dolaylı da olsa ücret ayrımcılığının varlığı ve yine aynı nedenle iş-yaşam dengesinde yaşanan sıkıntılar olduğu bulgularına ulaşılmıştır. Bunlara ek olarak kadınların yaşadıkları sorunları işletme yöneticisiyle çözmeye çalıştığı, yasal yollara başvurmadığı görülmüştür. Yaşanılan sorunların çözümü için araştırmanın sonuç kısmında öneriler sunulmuştur.
Referanslar
Akoğlan Kozak, M. (1996). Konaklama endüstrisinde kadının konumu. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 7 (2), 16-23. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/atad/issue/53599/714499
Alpaslan, K. & Aydoğdu, A. (2018). Yiyecek içecek işletmelerinde mobbing uygulamalarının örgütsel bağlılığa etkisi: Ankara örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6 (3), 298–311. doi: 10.21325/jotags.2018.256
Ardıç Yetiş, Ş. & Çalışkan, N. (2020). Turizm sektöründe kadın istihdamı: mevcut duruma ilişkin bir değerlendirme. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(3), 105–119. doi: 10.18026/cbayarsos.601634
Arıkan, R. (2017). Araştırma Yöntem ve Teknikleri. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Aydın Tükeltürk, Ş. & Şahin Perçin, N. (2008). Turizm sektöründe kadın çalışanların karşılaştıkları kariyer engelleri ve cam tavan sendromu: Cam tavanı kırmaya yönelik stratejiler. Yönetim Bilimleri Dergisi, 6 (2), 113-128. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/comuybd/issue/4111/54125
Budak, G., Doğan, H. Z. & Harlak, H. (1991). Çalışan kadınların sorunları: Bir toplumsal değişme araştırması. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 1 (1). Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/spcd/issue/21106/227305
Carvalho, I., Costa, C., Lykke, N. & Torres, A. (2019). Beyond the glass ceiling: Gendering tourism management. Annals of Tourism Research. 75, 79–91. doi: 10.1016/j. annals.
Çelik, M. & Akar Şahingöz, S. (2018). İş yaşamında cinsiyet ayrımcılığı: Kadın aşçılar örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6 (3), 370–383. doi: 10.21325/jotags.2018.261
Dalkıranoğlu, T. & Çetinel, F. G. (2008). Konaklama işletmelerinde kadın ve erkek yöneticilerin cinsiyet ayrımcılığına karşı tutumlarının karşılaştırılması. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (20), 277–298. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/dpusbe/issue/4762/65433
Dreher, G. F. (2003). Breaking the glass ceiling: The Effects of sex ratios and worklife programs on female leadership at the top. Human Relations. 56 (5), 541-562. Retrieved from https://wall.oise.utoronto.ca/inequity/5dreher.pdf
Ecevit, Y. (2021). Toplumsal cinsiyet eşitliğinin temel kavramları (Eğitim Materyali). Ceid Yayınları. Retrieved from https://ceidizler.ceid.org.tr/dosya/toplumsal-cinsiyet-esitliginin-temel-kavramlaripdf.pdf
Eger, C., Vizcaino-Suárez, P. & Jeffrey, H. (2020). Introducing Critical Debates on Gender-Based Violence in Tourism. In P. Vizcaino, H. Jeffrey, & C. Eger (Eds.), Tourism and Gender-Based Violence: Challenging Inequalities 1-13. CABI Publishing. doi: /10.1079/9781789243215.0001
Equality and Human Rights Commission [EHRC]. (2010). A practical guide to revising gender equality schemes. Retrieved from http://www.equalityhumanrights.com/uploaded_files/PSD/a_practical_guide_to_revising_gender_equality_schemes.pdf
Erkol Bayram, G., Bayram, A. T. & Altunöz Sürücü, Ö. (2018). Turizm ve Kadın. Ankara.
Erkol Bayram, G. & Ak, S. (2018). Turizm Sektöründe Cinsel Taciz ve Kadın. G. Erkol Bayram, A. T. Bayram, ve Ö. Altunöz Sürücü (Ed.), Turizm ve Kadın (ss.137–149) içinde. Ankara: Detay Yayıncılık.
Ertaş, Ç. (2018). Otellerde çalışan erkeklerin kadınların çalışmasına karşı tutumu: Erilliğin etkisi. İşletme Araştırmaları Dergisi, 10(4), 625–645. doi: 10.20491/isarder.2018.540
Güçer, E., Keleş, Y., Demirdağ, Ş. A. & Çelikkanat, N. (2018). Kadın işgörenlerin karşılaştığı sorunların örgütsel sessizlikleri üzerindeki etkisi: Bodrum’daki otel işletmelerinde bir araştırma. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (2), 1–18. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub /akusosbil/issue/39127/414693
Güçlü, İ. (2019). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Hanbay Çakır, E. (2011), Kadın İstihdamında Yerel Yönetimlerin Rolü, Görevleri ve Sorun Alanları, TEPAV Kadın Emeği Konferansı: Kadın İstihdamı ve Sorun Alanları, 3 Mayıs 2011, Ankara. Retrieved from https://www.tepav.org.tr/kades/folders/BildiriKitabi.pdf
İstanbullu Dinçer, F., Akova, O., Muğan Ertuğrul, S. & Aydoğan Çiftçi, M. (2016). Türkiye’de turizm sektöründe kadın istihdamı: imkanlar ve engeller. Eurasian Academy of Sciences Social Sciences Journal, 1, .379-395. doi: 10.17740/eas.soc.2016.MSEMP-31
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Uluslararası Sözleşmesi (1985, 14 Ekim). Resmî Gazete, (Sayı: 18898) Retrieved from https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/18898.pdf
Karabıyık, İ. (2015). Türkiye’de çalışma hayatında kadın istihdamı. Türkiye’de Çalışma Hayatında Kadın İstihdamı, 32(1), 231–260. Doi: 10.14780/iibd.38441
Keskin, E. & Kızılırmak, İ. (2020). Mutfak departmanında çalışan kadınlar: Cinsiyet ayrımcılığı. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(69). doi: 10.17719/jisr.2020.4034
Koç, B. & Uşaklı, A. (2022). Kadın çalışanların turizm sektöründen ayrılma nedenleri: Keşifsel bir araştırma, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2022, 10 (1), 589-609. doi: 10.21325/jotags.2022.1006.
Mızharı, R. & Aracı, H. (2010). Kadın yöneticiler ve cam tavan sendromu üzerine bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 2 (1), 149–156. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/oybd/issue/16335/171020
Nalçacı İkiz, A. (2020). Turizm işletmelerinde cinsiyet ayrımcılığı ve kadın çalışanlar: Yöneticilerinin konuya ilişkin tutum ve uygulamaları. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 373–396. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/yyusbed/issue/59333/851816
Okur, B., Aslan, M. Ç., Sormaz, Ü. & Madenci, B. A. (2019). Yiyecek içecek hizmetleri bölümünde çalışan işgörenlerin örgütsel güven v e örgütsel stres ilişkisi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(1), 561–573. doi: 10.21325/jotags.2019.378
Organisation for Economic Co-operation and development [OECD]. (2021). Veri Bankası. Retrieved from https://data.oecd.org/emp/employment-rate.htm#indicator-chart
Özkaplan, N. (2009). Duygusal emek ve kadın işi/erkek işi. Çalışma ve Toplum Dergisi, 21 (2009/2). 15-24, Retrieved from http://calismatoplum.org/sayi21/ozkaplan.pdf.
Pelit, E., Güçer, E. & Demirdağ, Ş. A. (2016). Kadın işgörenlerin karşılaştığı sorunların iş bırakma eğilimlerine etkisi: Otel işletmelerinde bir araştırma. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 43–65. doi: 10.20875/sb.16565
Reinharz, S. (Ed.). (1992). Feminist Interview Research. New York: Oxford University Press.
Remington, J. & Kitterlin-Lynch, M. (2017). Still pounding on the glass ceiling: A study of female leaders in hospitality, travel, and tourism management. Journal of Human Resources in Hospitality and Tourism, 17(1), 22–37. doi: 10.1080/15332845.2017.1328259/
Santos, L.D. & Varejão, J. (2007). Employment, pay and discrimination in the tourism ındustry. Tourism Economics. 13 (2) 225-240. doi:10.5367/000000007780823186
Silverman, D. (2016). Qualitative Research. London: Sage.
Stroh, L., Brett, J. & Reilly, A. (1996). Family structure, glass ceiling, and traditional explanations for the differential rate of turnover of female and male managers. Journal of Vocational Behavior, 49 (1), 99–118.
Tahmaz, G. S. (2018). Turizm Sektöründe Kraliçe Arı Sendromu. G. Erkol-Bayram, A. T. Bayram ve Ö. Altunöz-Sürücü (Ed.), Turizm ve Kadın (ss. 165–175) içinde. Ankara: Detay Yayıncılık.
Tetik, S. (2010). Mobbing Kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 2010 (1), 81-89. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/kmusekad/issue/10218/125608
Thrane, C. (2008). Earnings differentiation in the tourism ındustry: Gender, human capital and socio-demographic effects. Tourism Management. 29 (3), 514–524. doi: 10.1016/j.tourman.2007.05.017
Tınaz, P. (2006). İşyerinde psikolojik taciz (Mobbing). Çalışma ve Toplum, 4, 13–28. Retrieved from http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423874146.pdf
Tunçer, P. (2012). Örgütlerde ci̇nsel taci̇z ve örgüt kültürü. The Journal of Academic Social Science Studies, 5(7), 707–723. Retrieved from http://www.acarindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423913251.pdf
Türker, N. (1997). Konaklama işletmelerinde cinsel taciz ve cinsiyet ayrımı. AnatoIia: Tıuizm Araştırmaları Dergisi, 8 (1–2), 74–76. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/atad/issue/53569/713757
Türkiye İstatistik Kurumu [TÜİK]. (2020). İstatistiklerle Kadın, 2019. (Sayı No: 33732) Retrieved from https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2019-33732
Uca, S. (2019). Turizm Endüstrilerinde Mobbing ve Kadın. A. Vatan (Ed.), Turizmde Kadın Olmak (ss. 85–99) içinde. İstanbul: Değişim Yayıncılık.
United Nations World Tourism Organization [UNWTO]. (2019). Global Report on Women in Tourism, Second Edition, Madrid. Retrieved from https://www.e-unwto.org/doi/book/10.18111/9789284420384
Wirth, L. (2001). Breaking Throught the Glass Ceiling: Women in Managemenet. Geneva: International Labour.
Woodington, W. (2010). The cognitive foundations of formal equality: ıncorporating gender schema theory to eliminate sex discrimination towards women in the legal profession. Law and Psychology Review. 34, 135- 153.
Yazıt, H. & Demirdelen, D. (2018). Turizm Sektöründe Cam Tavan ve Kadın. G. Erkol Bayram, A. T. Bayram ve Ö. Altunöz Sürücü (Ed.), Turizm ve Kadın (ss. 155–164) içinde. Ankara: Detay Yayıncılık.
Yayınlanmış
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2023 Journal of Tourism & Gastronomy Studies
Bu çalışma Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
