Unutulmaya Yüz Tutmuş Yerel Yemek Kültürü: Cide Elma Pekmezi Reçeli Örneği (Local Food Culture That Sank into Oblivion: The Case of Cide Apple Molasses Jam)

Çiğdem MUTLU

doi:10.21325/jotags.2022.1058

Yazarlar

Çiğdem MUTLU

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2022.1058

Anahtar Kelimeler:

Elma pekmezi reçeli- Kastamonu-Cide- Yemek- Yemek kültürü- Turizm

Öz

Unutulmaya yüz tutmuş ve kültürel miras olarak yerel yemeklerin ortaya çıkarılması, korunması ve tanınırlılığının arttırılması kültürlerin yaşatılması açısından oldukça önemlidir. Bu bağlamda, çalışmada, Türkiye’de unutulmaya yüz tutmuş, az bilinen Kastamonu ili Cide ilçesinde geçmiş zamanlarda yapılan fakat günümüzde uygulaması azalan bir reçel türü olan Elma Pekmezi Reçeli'nin geçmişi ile ilgili bilgi edinmek amaçlanmaktadır. Ayrıca, bir reçel türü olan Elma Pekmezi Reçeli'nin ortaya konulması ve reçetesinin verilerek kaydedilmesi de çalışmanın amaçları arasında yer almaktadır. Bununla birlikte, unutulmaya yüz tutmuş olan Elma Pekmezi Reçeli'nin somut olmayan kültürel miras kapsamında yerel yemek kültürü olarak gelecek kuşaklara aktarabilmek, bilinirliliğini sağlamak ve arttırmak çalışmanın bir diğer amacıdır. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı bu çalışmada veri toplama aracı olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme formu hazırlanmıştır. Araştırmada veriler, görüşme yöntemi ile toplanmıştır. Çalışmanın evrenini, Kastamonu ili Cide ilçesinde yaşayan, bu destinasyonun yerel yemek kültürü ile ilgili bilgi sahibi olan ve geleneksel ilkelerle yemek kültürünü benimsemiş yerel halk oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örnekleme yöntemi olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda, Elma Pekmezi Reçeli'nin kışa hazırlık amaçlı yapıldığı, diğer bir deyişle kışın tüketilmek üzere erzak olarak muhafaza edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca, uygulaması azalmış olsa bile günümüzde hala yapıldığı ve satışının da olduğu elde edilen bir diğer sonuçtur.

Referanslar

Abd Aziz, N. A. S., Juliana, N. & Teng, N. I. F. M. F. (2021). Exploring food cultural heritage practices at Kampong Bharu, Kuala Lumpur: A case study of local foods business owners of Kampong Bharu. Malaysian Journal of Medicine and Health Sciences, 17(3), 246-252.

Akkuş, Ç. & Yordam, S. 2020, Kastamonu yemek kültürünün UNESCO yaratıcı şehirler ağı kriterleri kapsamında incelenmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 8(2), 915-936. DOI: 10.21325/jotags.2020.587.

Aktan, C. C. & Tutar, H. (2007). Bir sosyal sermaye olarak kültür. Pazarlama ve İletişim Kültürü Dergisi, 6(20), 1-11.

Almansouri, M., Verkerk, R., Fogliano, V. & Luning, P. A. (2009). Exploration of heritage food concept. Trends in Food Science & Technology, 111, 790–797. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2021.01.013.

Alper, S. (2021). Hitit bayram ritüellerinin Anadolu yemek kültürüne yansımaları; Çiğdem (An.Taḫ.Šumsar) bayramı örneği (Yüksek Lisans Tezi), Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Apak, Ö. C., Ünlü, H. & Kıvanç, M.İ. (2022). Unutulmaya yüz tutmuş yöresel yiyeceklerin gün yüzüne çıkarılması: Bayburt ili ev kadınları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 10(1), 267-283. DOI:10.21325/jotags.2022.989.

Arvas, H. (2021). Somut olmayan kültürel miras bağlamında Van'da reşik (ayakkabı) yapma geleneği. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Van Özel Sayısı, 559-578.

Aydoğdu, A. & Mızrak, M. (2017). Yöresel yemeklerin sürdürülebilirliğinde standart reçetelendirmenin önemi: Kastamonu mutfağı örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(20), 366-394. DOI: 10.20875/makusobed.341471

Baş, T. & Akturan, U. (2017). Nitel araştırma yöntemleri: Sosyal bilimlerde bilgisayar destekli (3.Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Beşirli, H. (2011). Türk kültüründe güç, iktidar, itaat ve sadakatin yemek sembolizmi esasında değerlendirilmesi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 18(58), 139-152.

Beşirli, H. (2010). Yemek, kültür ve kimlik. Milli Folklor Dergisi, 22(87), 159-169.

Çam, O. & Çılgınoğlu, H. (2021). Yöresel mutfakların gastronomi turizmindeki önemi: Kastamonu mutfağı örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(1), 176-192. DOI: 10.37847/tdtad.885081

Çekiç, İ. & Özkan, A. (2022). Geleneksel tören keşkeğinin Türk gastronomisindeki yeri ve önemi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 11(1), 522-435.

Çelik, S., Kaya, T. & Sandıkcı, M. (2021). Somut olmayan kültürel miras ürünü olarak tören keşkeği geleneğinin yöresel sunum farklılıkları. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(2), 258-274. DOI: 10.37847/tdtad.996704.

Fischler, C. (1988). Food, self and identity. Social Science Information, 27(2), 275- 292. https://doi.org/10.1177/053901888027002005.

Gök, S. A., Sezgin Ceyhun, A. & Yıldırım, F. (2017). Gastronomi alanında Maraş tarhanasının değerlendirilmesi. Aydın Gastronomy, 1(1), 61-70.

Henderson, J C. (2009). Food tourism reviewed. British Food Journal, 11(4), 317-326.

Kirshenblatt-Gimblett, B. (2004). Intangible heritage as metacultural production. Museum International, 56 (1–2), 4-197.

Kurt, B. (2020). Somut olmayan kültürel miras unsurlarından yöresel yiyecekler: Kınalı Ekmek. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 13(29), 20-32. DOI: 10.12981/mahder.687229.

Lin, Y., Pearson, T.E. & Cai, L.A. (2011). Food as a form of destination identity: A tourism destination brand perspective. Tourism and Hospitality Research, 11(1). 30-48. https://doi.org/10.1057/thr.2010.22.

McKercher, B. & du Cros, H. (2012). Cultural tourism: The partnership between tourism and cultural heritage management. New York, USA: Routledge.

Melis, C. & Chambers, D. (2021). The construction of intangible cultural heritage: A Foucauldian critique. Annals of Tourism Research, 89, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.annals.

Nebioğlu, O. (2018). Turistlerin yemek tüketim davranışları üzerine kavramsal bir değerlendirme. Turizm Akademik Dergisi, 5(1), 124-136.

Neergaard, M. A.; Olesen, F.; Andersen, R.S. & Sondergaard J. (2009). Qualitative description – the poor cousin of health research?. BMC Medical Research Methodology, 9(52), 1-5. https://doi.org/10.1186/1471-2288-9-52.

Nuryanti, W. (1996). Heritage and postmodern tourism. Annals of Tourism Research, 23(2): 249-

Ören, V. E. & Şahin Ören, T. (2019). Gastronomi turizmi kapsamında sürdürülebilirlik: Ebem köftesi örneği. Turkish Studies-Social Sciences, 14(1), 151-162. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.14741.

Pauline M. McGuirk, P.M. & O'Neill, P. (2021). Using Questionnaires in Qualitative Human Geography. In l. Hay & M. Cope (Ed.), Qualitative Research Methods in Human Geography (pp. 244-270). Canada, USA: Oxford University Press.

Patton, M.Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods ıntegrating theory and practice (4th Edition), California: SAGE Publications, Inc.

Schreiber, J.B. (2008). Descriptive Statistics. In L.M. Given (Ed.), The Sage Encyclopedia Of Qualitative Research Methods (pp. 209-212). USA: SAGE Publications.

Şahin Ören, T., Arman, A., & Erdem, Özkan. (2021). Anadolu mutfak kültüründe gastronomik kimlik unsuru olarak bulgur ve bulgur yemekleri. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3), 1961–1981. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.829.

T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Somut olmayan kültürel mirasın korunması sözleşmesi hakkında. Retrieved from https://aregem.ktb.gov.tr/TR-50837/somut-olmayan-kulturel-mirasin-korunmasi-sozlesmesi-hakkinda.html.

Teyin, G. (2020). Kültürel bir miras; Tören keşkeği geleneği. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 4(2) , 313-321.

Tibere, L. & Aloysius, M. (2013). Malaysia as a food-haven destination: The vision and its sustainability. Asia-Pacific Journal of Innovation in Hospitality and Tourism, 2(1). 37-51.

Türkan, C. (2017). Turizmde Beslenme İlkeleri ve Mönü Planlama (6. Baskı). Ankara: Cemal Türkan Yayınları.

Türker, N., Türkmen, M. & Caymaz, E. (2019). Geleneksel Bir ürün olarak Kastamonu pastırması. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(2), 264-277. DOI: 10.32958/gastoria.527286.

United Nations World Tourism Organization. (2012). Global report on: Food tourism, AM reports-Volume Four. Retrieved from https://www.e-unwto.org/doi/epdf/10.18111/9789284414819

Vondolia, G.K., Albert Mensah Kusi, A.M., King, S.R. & Navrud, S. (2022). Valuing ıntangible cultural heritage in developing countries. Sustainability, 14, 1-20. https://doi.org/10.3390/su14084484.

Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10.Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Zhou, H.M. (2022). Musical poetics in instrumental music: China’s intangible cultural heritage in the information age. Heritage Science, 10(87), 1-15. https://doi.org/10.1186/s40494-022-00726-1.