Otel Çalışanlarının Kurumsal Sosyal Sorumluluk Algılamalarının İşte Kalma Niyetleri İle İlişkisinin Belirlenmesi (Determination of the Relationship Between Corporate Social Responsibility Perceptions of Hotel Employees and Their Intentions to Stay at Work)

Kaplan UĞURLU; Neşe KAFA; Aykut PAJO

doi:10.21325/jotags.2021.927

Yazarlar

Kaplan UĞURLU
Neşe KAFA
Aykut PAJO

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2021.927

Anahtar Kelimeler:

Kurumsal sosyal sorumluluk- İşte kalma niyeti- Otel işletmeleri

Öz

Oteller, toplumla iç içe olan diğer işletmeler gibi sosyal sorumluluk projeleri geliştirmeleri gerekmektedir. Çünkü toplumsal sorunlara çözüm üretebilmek, ekonomiye ve toplumsal gelişime katkı sağlamak dolayısıyla olası riskleri fırsata döndürerek, işletmenin sürdürülebilirliğini ve kurum itibarını artırmanın yollarından biri işletmenin sosyal sorumluluk proje geliştirme ve uygulama süreçlerinde yer almasıdır. Aynı zamanda otel işletmelerinin emek yoğunluğunun olması nitelikli çalışanların işletmede kalmaya devam etmeleri oldukça önemlidir. Çalışanların sosyal sorumluluk faaliyetlerinde yer almaları işletme ile olan bağlarını olumlu yönde etkileyebilmekte ve bu durum ise işte kalma niyetlerine sebep olabilmektedir. Yapılan araştırmada otel işletmelerinin kurumsal sosyal sorumluluklarının çalışanlar tarafından nasıl algılandığı ve algılarının işte kalma niyetleri ile olan ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre çalışanların işte kalma niyetleriyle kurumsal sosyal sorumluluk (KSS) boyutlarından etik KSS boyutu arasında ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Ancak çalışanların işte kalma niyetleriyle yasal, gönüllü ve ekonomik KSS boyutları arasında bir ilişkiye rastlanmamıştır. Ayrıca çalışanlardan yaşları daha büyük olanların işte kalma niyetleri daha olumlu ve çalışanların çalışma yılları arttıkça işte kalma niyetleri de artmaktadır.

Referanslar

Ahmed, N., & Tahir, N. S. (2019). Employees’ perception on corporate social responsibility practices and affective commitment. Journal of Accounting Research, Organization and Economics, 2(1), 41-53. doi: 10.24815/jaroe.v2i1.13274

Akbaş, H.E., Bozkurt, S., Oktay, S., & Yılmazer, S. (2019). Analyzing the effect of corporate social responsibility perception on organizational identification from employee perspective. I. Altinbasak-Farina & S. Burnaz (Ed.), Ethics, social responsibility and sustainability in marketing (ss. 65-81). Singapore: Springer Nature Singapore Pte Ltd.

Akdağ, H., & Şakar, N. (2018). Kurumsal sosyal sorumluluk 2018 raporu. Erişim adresi: https://www.gfk.com/fileadmin/user_upload/dyna_content/TR/GfK_Capital_Kurumsal_Sosyal _Sorumluluk_Arastirmasi_2018.pdf

Aktan, C. C., & Vural, Ş. Y. (2007). Kurumsal sosyal sorumluluk- uluslararası kuruluşlar ve hükümet-dışı organizasyonlar tarafından sürdürülen başlıca girişimler. Çimento Endüstrisi İşverenleri Sendikası Dergisi, 21 (3), 4-21.

Alkan, F. (2004). İnsan kaynakları yönetiminde sosyal sorumluluk uygulamaları ve kurumsal sosyal sorumluluk ile ilişkisi (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Argüden, Y. (2002). Kurumsal sosyal sorumluluk: İşletmeler ve sosyal sorumluluk, İstanbul: İGİAD Yayınları.

Aslam, M.S., & Safdar, U. (2012). The influence of job burnout on intention to stay in the organization: Mediating role of affective commitment. Journal of Basic Applied Science Research, 2 (4), 4016-4025.

Avcı, N., & Akdemir, İ. (2014). Konaklama işletmelerinde kurumsal sosyal sorumluluk algısının iş doyumu üzerine etkisi. Ege Akademik Bakış, 14 (1), 125-135.

Başarır, M. (2003). İşletmelerin sosyal sorumluluğu ve halkla ilişkiler (Yüksek Lisans Tezi), Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Başer, U. (2015). Kurumsal sosyal sorumluluk algısı üzerine bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi), Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Blowfield, M. (2005). Corporate social responsibility-the failing discipline and why it matters for international relations. International Relations, 19 (2), 173-191. doi: 10.1177/0047117805052812

Boğan, E., Ulama, Ş., & Sarıışık, M. (2016). Zincir ve grup otel işletmelerinin kurumsal sosyal sorumluluk faaliyetlerini duyurmada web sitelerinin etkinliği üzerine bir araştırma: Türkiye örneği. International Conference on Eurasian Economies, 29-31 August, Kaposvar, Hungary.

Brieger, S.A., Anderer, S., Fröhlich, A., Bäro, A., & Meynhardt, T. (2020). Too much of a good thing? On the relationship between CSR and employee work addiction. Journal of Business Ethics, 166, 311-330. doi:10.1007/s10551-019-04141-8

Carroll, A. B. (1991). The pyramid of corporate social responsibility: Toward the moral management of organizational stakeholders. Business Horizons, 34 (4), 39-48.

Chaudhary, R. (2017). CSR and turnover intentions: Examining the underlying psychological mechanisms. Social Responsibility Journal, 13(3), 643-660. doi:10.1108/SRJ-10-2016-0184

Cohen, J. R., Pant, L. W., & Sharp, D. J. (2001). An examination of differences in ethical-decision making between Canadian business students and accounting professionals. Journal of Business Ethics, 30 (4), 319– 336. doi:10.1108/SRJ-10-2016-0184

Çalışkan, O. (2010). Kurumsal sosyal sorumluluk algılama boyutunun personelinin iş tatminine ve işte kalma niyetine etkisi: Antalya bölgesinde yer alan beş yıldızlı konaklama işletmelerinde çalışanlar üzerinde bir araştırma (Doktora Tezi), Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.

Çalışkan, O., & Tepeci, M. (2008). Otel işletmelerinde ortaya çıkan yıldırma davranışlarının iş tatmini ve işte kalma niyetlerine etkileri. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 19 (2), 135-148.

Çalışkan, O., & Ünüsan, Ç. (2011). Otel çalışanlarının kurumsal sosyal sorumluluk algısının iş tatmini ve işte kalma niyetine etkisi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 22 (2), 154-166.

Çerik, Ş., & Özarslan, E. (2008). Çalışanların sosyal sorumluluk boyutlarına ilişkin algılamaları: ilaç sektöründe karşı¬laştırmalı bir uygulama. Ege Akademik Bakış Dergisi, 8 (2), 587-604.

Davis, K., & Blomstrom, R. L. (1971). Business society and environment, social power and response, New York: McGraw-Hill Book Company.

De Grosbois, D. (2012). Corporate social responsibility reporting by the global hotel industry: Commitment, initiatives and performance. International Journal of Hospitality Management, 31(3), 896-905. doi:10.1016/j.ijhm.2011.10.008

De Roeck, K., & Delobbe, N. (2012). Do environmental CSR initiatives serve organizations’ legitimacy in the oil industry? Exploring employees’ reactions through organizational identifcation theory. Journal of Business Ethics, 110 (4), 397-412. doi: 10.1007/s10551-012-1489-x

Demir, R., & Türkmen, E. (2015). Çalışanların kurumsal sosyal sorumluluk algılarının demografik değişkenler açısından incelenmesi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 13 (3), 242-263. doi:0.11611/JMER669

Ertan, B. (2004). İşletmelerin örgütsel güven ve sosyal sorumluluk anlayışları üzerine bütünleşik kurumsal iletişim yönlü bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

European Commission (2001). Green paper: promoting a European framework for corporate social responsibility. Erişim adresi: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/ detail/en/DOC_01_9

Garcia, R. F. R., & Armas, C. Y. D. M. (2007). Relation between social-environmental responsibility and performance in hotel firms. Hospitality Management, 26 (4), 824-839. doi: 10.1016/j.ijhm.2006.08.003

Gaudencio, P., Coelho, A., & Ribeiro, N. (2017). The role of trust in corporate social responsibility and worker relationships. Journal of Management Development, 36, 478-492. doi:10.1108/JMD-02-2016-0026

Glavas, A., & Kelley, K. (2014). The efects of perceived corporate social responsibility on employee attitudes. Business Ethics Quarterly, 24 (2), 165-202. doi: 10.5840/beq20143206

Güzel, T. (2010). Kurumsal sosyal sorumluluk yönelimli otel işletmeleri uygulamaları. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2 (1), 285-304.

Harris, J. R. (1990). Ethical values of ındividuals at different levels in the organizational hierarchy of a single firm. Journal of Business Ethics, 9, 741-750.

Henderson, J. C. (2007). Corporate social responsibility and tourism: Hotel companies in Phuket, Thailand, after the Indian tsunami. Hospitality Management, 26, 228-239. doi: 10.1016/j.ijhm.2006.02.001

Honore, J. (2009). Employee motivation consortium. Journal of Hospitality & Tourism, 14 (1), 63-75.

Hotel Restaurant Magazine (2018). The Ritz-Carlton, İstanbul, sosyal projeleri ile otelcilik sektörüne öncülük ediyor. Erişim adresi: http://www.hotelrestaurantmagazine.com/ritz-carlton-istanbul-sosyal-projeleri-ile-otelcilik-sektorune-onculuk-ediyor/

Hsieh, Y., & Chan, J. (2012). Corporate social responsibility: A concern among employees. Human Systems Management, 31 (1), 219-230. doi: 10.3233/HSM-2012-0770

Huang, C. (2016). Employees’ perception of corporate social responsibility: Corporate volunteer and organizational commitment. International Business Research, 9 (9), 142-149. doi: 10.5539/ibr.v9n9p142

İşseveroğlu, G. (2001). İşletmelerde sosyal sorumluluk ve etik. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 8 (2), 55-67.

Johanim, J., Tan, F. Y., Zurina, A., Khulida, K. Y., & Mohamad, N. A. (2012). Promoting employee intention to stay: Do human resource management practices matter. International Journal of Economics and Management, 6 (2), 396-416.

Jones, P., Daphne, C., & David, H. (2006). Reporting and reflecting on corporate social responsibility in the hospital industry: A case study in te Pub Operators in the UK. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 18 (4), 329-340. doi: doi.org/10.1108/09596110610665339

Joshi, S., Leichne, J., Melanson, K., Pruna, C., Sager, N., Story, C. J., & Williams, K. (2002). Work-life balance a case of social responsibility or competitive advantage? Erişim adresi: https://worklifebalance.com/app/themes/wlb/assets/pdfs/casestudy.pdf

Kağnıcıoğlu, D. (2007). Endüstri ilişkileri boyutuyla sosyal sorumluluk. Eskişehir: Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Yayınları.

Kennedy, J. A., & Kray, L. J. (2013). Who is willing to sacrifice ethical values for money and social status? Gender differences in reactions to ethical compromises. Social Psychological and Personality Science, 5, 52-59. doi: 10.1177/1948550613482987

Kim, H. R., Lee, M., Lee, H. T., & Kim, N. M. (2010). Corporate social responsibility and employee–company identifcation. Journal of Business Ethics, 95 (4), 557-569. doi: 10.1007/s10551-010-0440-2

Koçoğlu, C. M., & Aksoy, R. (2017). Demografik değişkenlerin kurumsal sosyal sorumluluk algısı üzerindeki etkilerine yönelik bir araştırma. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13 (1), 89-116. doi: 10.17130/ijmeb.20173126264

Kotler, P. & Lee, N. (2006). Kurumsal sosyal sorumluluk (Çeviren: Sibel Kaçamak), İstanbul: MediaCat.

Kumkale İ. (2010). Genel işletme. Trabzon: Murathan Yayınevi.

Lam, T., Zhang, H., & Baum, T. (2001). An investigation of employees’ job satisfaction: The case of hotels in Hong Kong. Tourism Management, 22, 157-165. doi: 10.1016/S0261-5177(00)00039-X

Lusch, R. F., & Laczniak, G. R. (1987). The evolving marketing concept, competitive intensity and organizational performance. Journal of the Academy of Marketing Science, 15 (3), 1-11.

Luthans, F., Hodgetts, R. M., & Thompson, K. R. (1987). Social ıssues in business strategic and public policy perspectives. New York: Macmillan Publishing Company.

Macassa, G., McGrath, C., Tomaselli, G., & Buttigieg, S. C. (2021). Corporate social responsibility and ınternal stakeholders’ health and well-being in Europe: A systematic descriptive review. Health Promotion International, 36 (3), 866-883. doi: 10.1093/heapro/daaa071

Maignen, I., & Ferrell, O.C. (2001). Antecedents and benefits of corporate citizenship: An investigation of French businesses. Journal of Business Research, 51, 1-15. doi: 10.1016/S0148-2963(99)00042-9

Mehta, S. C., & Kan, A. K. (1984). Marketing executives’ perceptions of unethical practices: An empirical investigation of Singapore managers. Singapore Management Review, 6 (2), 25-35.

Mello, J. A. (2011). Strategic management of human resources. Canada: Nelson Education, Ltd.

Mirzayeva, G., Oruç M. C., Gök, D. K., & Batman, O. (2016). Turizm işletmelerinde sosyal sorumluluk yaklaşımları: 4 ve 5 yıldızlı konaklama işletmeleri üzerine bir araştırma. Türk Bilim Araştırma Vakfı, 9 (4), 23-30.

Mobley, W. H, Griffith, R. W., Hand, H. H., & Meglino, B. M. (1979). Review and conceptual analysis of the employee turnover process. Psychological Bulletin, 86 (3), 493-522.

Ndjama, J. D. N. (2015). Employees’ perceptions of corporate social responsibility and the relationship with organisational commitment and ıntention to stay in a telecommunications company (Master Thesis). Aal University of Technology, Cape Town.

Olajide, S. (2014). Corporate social responsibility (CSR) practices and stakeholders expectations: The Nigerian perspectives. Research in Business and Management, 1 (2), 13-31. doi: 10.5296/rbm.v1i2.5500

Özarslan, E. (2006). Sosyal sorumluluk projelerinin desteklenmesinde etik değerlerin rolü üzerine karşılaştırmalı bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi), Yıldız Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Özdemir, H.Ö. (2007). Çalışanların kurumsal sosyal sorumlu¬luk algılamalarının örgütsel özdeşleşme, örgütsel bağ-lılık ve iş tatminine etkisi: Opet çalışanlarına yönelik uygulama (Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.

Perez, S. A., Fernandez-Salinero, S., & Topa, G. (2018). Sustainability in organizations: perceptions of corporate social responsibility and spanish employees’ attitudes and behaviors. Sustainability, 10 (10), 1-25. https://doi.org/10.3390/su10103423.

Peterson, D. K. (2004b). Recruitment strategies for encouraging participation in corporate volunteer programs. Journal of Business Ethics, 49 (4), 371-386. doi: 10.1023/B:BUSI.0000020872.10513.f2

Peterson, D. K. (2004a). The relationship betwen perception of corporate citizenship and organizational commitment. Business and Society, 43 (3), 296-319. doi: 10.1177/0007650304268065

Pitt, B. A. (2012). Employee perceptions of social and environmental corporate responsibility: the relationship with ıntention to stay and organisational commitment (Master Thesis). University of the Witwatersrand, Johannesburg.

Posner, B. Z., & Schmidt, W. H. (1987). Ethics in American companies: A managerial perspective. Journal of Business Ethics, 6, 383-391

Rego, A., Leal, S., Cunha, M. P., Pinho, C., & Faria, J. (2010). How the perceptions of five dimensions of corporate citizenship and their inter-inconsistencies predict affective commitment. Journal of Business Ethics, 10 (7), 1-22. doi: 10.1007/s10551-009-0252-4

Sanrı, Ö., & Kamanlı, A. İ. (2020). Çalışanların kurumsal sosyal sorumluluk algısının iş tatmini ve işten ayrılma niyetine etkisi: Gemi acentelerinde bir uygulama. The Academic Elegance, 13 (7), 489-504.

Serinikli, N. (2016). Demografik özellikler açısından çalışanların kurumsal sosyal sorumluluk algıları. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19 (35), 455-475. doi: doi.org/10.31795/baunsobed.645304

Serwinek, P. J. (1992). Demographic and related differences in ethical views among small businesses. Journal of Business Ethics,11, 555-566.

Stawiski, S., Deal, J. J., & Gentry, G. (2010). Employee perceptions of corporate social responsibility: The implications for your organization. Erişim adresi: http://www.jenniferjdeal.com/wp-content/uploads/2014/08/EmployeePerceptionsCSR.pdf.

Sürdürülebilirlik (2014). Hilton çalışanları sosyal sorumluluk projelerinde yer aldı. Erişim adresi: https://enerjigunlugu.net/icerik/10697/hilton-calisanlari-sosyal-sorumluluk-projelerinde-yer-aldi.html

Svergun, O., & Fairlie, P. (2020). The interrelated roles of corporate social responsibility and stress in predicting job outcomes. Journal of Workplace Behavioral Health, 35 (3), 193-210. doi: 10.1080/15555240.2020.1775625

Tatari, B. (2003). Şirketlerin toplumla ilişkisinde yükselen değer: Kurumsal sosyal sorumluluk. İzmir: İzmir Ticaret Odası Yayınları Dış İlişkiler Müdürlüğü Raporu.

Tepeci, M. (2005). The dimensions and impacts of organizational culture on employee job satisfaction and intent to remain in the hospitality and tourism industry in Turkey. Journal of Travel and Tourism Research, 5 (1/2), 21-39.

Tett, R. P., & Meyer, J. P. (1993). Job satisfaction, organizatio¬nal commitment, turnover intention and turno¬ver: Path analysis based on meta-analytic findings. Per¬sonel Psychology, 46 (2), 342-346.

Torlak, Ö. (2007). Pazarlama ahlakı. İstanbul: Beta Yayıncılık Dağıtım A.Ş.

Türk Dil Kurumu (2018). Genel Türkçe sözlük. Erişim adresi: http://www.tdk.gov.tr/index.php?option= com_gts&arama= gts&guid =TDK. GTS. 5c0d 6ef 1ddc233.27147394

Ural, E. G., & Yılmaz, E. G. (2005). İşletmelerin sosyal sorumluluklarının bağımsız onayı: SA 8000 ve halkla ilişkiler. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 0 (23), 247-258.

Wisse, B., Van Eijbergen, R., Rietzschel, E. F., & Scheibe, S. (2018). Catering to the needs of an aging workforce: The role of employee age in the relationship between corporate social responsibility and employee satisfaction. Journal of Business Ethics, 147, 875-888. doi: 10.1007/s10551-015-2983-8

Yam, L. H., & Fredericks, L. J. (2009). Demographic antecedents of senior managers’ perception of corporate social responsibility in the petrochemical industry in Malaysia. The International Journal of Environmental, Cultural, Economic and Social Sustainability, 4 (6), 21-31. doi:10.18848/1832-2077/CGP/v04i06/54531

Yamanlar, N. (2018). Kurumsal sosyal sorumluluk projeleri. Erişim adresi: https://glokalweb.com/yazi-oku.php?yazi=kurumsal-sosyal-sorumluluk-projeleri

Yılmaz, B., & Alkan, A. T. (2006). Muhasebenin sosyal sorumluluk kavramı açısından küçük ve orta ölçekli işletmelerde, kurumsal yönetim anlayışının algılanma biçimi üzerine bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16, 729-738.

Yılmaz, K., (2011). Eğitim fakültelerinin sosyal sorumluluğu ve topluma hizmet uygulamaları dersi: Nitel bir araştırma. Kuramsal Eğitimbilim, 4 (2), 86-108.