Yerel Mutfak Kültürünün Sürdürülebilirliği Kapsamında Van Gastronomi Rotası Önerisi (Within the Scope of the Sustainability of Local Culinary Culture Van Gastronomy Route Proposal)

Elvan OCAK; Zafer CEYLAN; Çinuçen OKAT; Pelin KOÇ; Gülşen Berat TORUSDAĞ; Merve UÇKAN ÇAKIR

doi:10.21325/jotags.2021.913

Yazarlar

Elvan OCAK
Zafer CEYLAN
Çinuçen OKAT
Pelin KOÇ
Gülşen Berat TORUSDAĞ
Merve UÇKAN ÇAKIR

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2021.913

Anahtar Kelimeler:

Gastronomi- Gastronomi rotaları- Van mutfak kültürü- Yöresel lezzetler- Sürdürülebilirlik

Öz

Günümüzde yerel mutfak kültürlerine artan yoğun turistik talep ve gastronomi turizmi deneyimlerinin otantikleşmesi mutfak kültürlerinin turistik bir ürün olarak değerlendirilmesini mümkün kılmaktadır. Ancak yerel mutfak kültürlerine ait bilgilerin küreselleşme ile birlikte etnik özelliklerinden uzaklaşması gibi endişeler çoğaldığından, Van mutfak kültürüne ait değerlerin kültürel miras kapsamında değerlendirilmesi büyük bir önem kazanmaktadır. Bu çalışma ile günümüzde oldukça popüler turizm çeşitlerinden biri olan gastronomi turizmi kapsamında Van şehrini bir cazibe merkezi haline getirmek, aynı zamanda Van’ı ziyaret edecek olan yerli ve yabancı turistlere gastronomi rehberi olmak, yerel lezzetlerin sürdürülebilirliğini ve değerlerin korunması, kayıt altına alınması ve tanıtılmasına katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında geçmişten günümüze Van mutfak kültürüne dâhil olmuş ürünler, nitel analiz yöntemlerinden biri olan doküman analizi tekniğinden yararlanılarak belirlenmiş ve sunulmuştur. Bu bağlamda, Van şehrine ait otlu peynirden kavuta, ışgından (Rheum ribes) erişteye, keledoştan ciğer köftesine, Van balığından Van pastasına kadar çeşitli yerel mutfak ürünlerinin ismi ve içeriği zengin mutfak kültürüne sahip Van iline ait bir gastronomi rotası oluşturulması gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, makale içeriğinde detayları verilen yöreye özgü yemekler ve ürünler bu duyguyu ve heyecanı daha da güçlendirmektedir. Bu bağlamda, çalışmanın bulguları doğrultusunda Van şehrinin gastronomi rotası önerilmiştir.

Referanslar

Belli, G. S., & Belli, O. (2009). Evliya Çelebi’ye göre 17. yüzyılın ortalarında Van bölgesi mutfak kültürü ve yemekleri. V. Uluslararası Van Gölü Havzası Sempozyumu, 09-13 Haziran 2009, Van, Türkiye, Bildiriler içinde (s. 695-699).

Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.

Bucak, T., & Aracı, Ü. E. (2013). Türkiye’de gastronomi turizmi üzerine genel bir değerlendirme. Balıkesir University The Journal of Social Sciences Institute, 16(30), 203-216.

Bucak, T., Yiğit, S., & Okat, Ç. (2019). Türk mutfağı tanıtım faaliyetlerinin gastrodiplomasi kavramı açısından incelenmesi, 20. Ulusal Turizm Kongresi, 16-19 Ekim 2019, Eskişehir, Türkiye, Bildiriler içinde (s. 28-35).

Ceylan, Z., & Ünal Şengör, F. G. (2019). Determination of some quality changes of sous vide-sea bass fillets (Dicentrarchus labrax, Linnaeus, 1758) treated with dried basil, fresh garlic, and dill weed. Acta Aquatica Turcica, 15(2), 126-134.

Çağlı, I. B. (2012). Türkiye’de yerel kültürün turizm odaklı kalkınmadaki rolü: Gastronomi turizmi örneği (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.

Çakır, A., Çiftçi, G., & Çakır, G. (2017). Trakya turizm rotası projesi: lezzet rotası üzerine bir değerlendirme, Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(2), 194-205.

Çakmak, M., & Sarıışık, M. (2017). Karadeniz bölgesinin ana yemeklerinin içerik analizi, Van YYÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(3).

Çavuşoğlu, M., & Çavuşoğlu, O. (2018). Gastronomi turizmi ve Gökçeada lezzet rotası, Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(Ek.1), 347-359.

Çoksöyler, N., Özgökçe, F., Özrenk, E., Özkarslı, Ş., Öndül, E., Akbay, M., Gülbay, S., Özok, G., & Çıplak, E. (2007). Van İli geleneksel gıdaların envanterinin çıkarılması ve bunların gıda sanayimize yeni ürünler olarak kazandırılması, İstanbul: İyi İşler Matbaacılık.

Duran, E. (2011). Turizm, kültür ve kimlik ilişkisi; turizmde toplumsal ve kültürel kimliğin sürdürülebilirliği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(19), 291-313.

Ekerim, F. (2020). Türkiye gastronomi rotaları ve haritalandırılması (Yüksek Lisans Tezi). Kastamonu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kastamonu.

Gheorghe, G., Tudorache, P., & Nistoreanu, P. (2014). Gastronomic tourism, a new trend for contemporary tourism. Cactus Tourism Journal, 9(1), 12-21.

Gökce, B. (2016). Urartu’da yemek kültürü. Journal of Human Sciences, 13(2), 2656-2667.

Gupta, V., Roy, H., & Promsivapallop, P. (2020). Local cuisine image dimensions and its impact on foreign tourist’s perceived food contentment in Delhi. Tourism Recreation Research, 1-13.

Kervankıran, İ., & Çuhadar, M. (2014). Turizm rotalarının oluşturulmasında coğrafi bilgi sistemlerinin önemi. III. Disiplinler arası Turizm Araştırmaları Kongresi, 04-05 Nisan 2014, Aydın, Türkiye, Bildiriler içinde (s. 576-589).

Kılıçhan, R., & Köşker, H. (2015). Destinasyon markalaşmasında gastronominin önemi: Van kahvaltısı örneği. The Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(3), 102-115.

Kızılırmak, İ., Albayrak, A., & Küçükali, S. (2014). Yöresel mutfağın kırsal turizm işletmelerinde uygulanması: Uzungöl örneği. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 4(1), 75-83.

Köseler, S., Koçhan, B., Atsız, N., & Sünnetçioğlu, S. (2019). Çanakkale’de alternatif gastronomi rotaları belirlemeye yönelik bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(4), 1533-1551.

Lourens, M. (2007). Route tourism: a roadmap for successful destinations and local Economic development. Development Southern Africa, 24(3), 475-489.

Mankan, E. (2017). Destinasyon pazarlamasında çekici bir faktör olarak Türkiye’deki gastronomi müzeleri örneği. Turkish Studies, 12(4), 641-654.

Millan, G., Hernñandez, R., & Navajas, V. (2016). The study of gastronomic tourism in Córdoba and the association of the cuisine: An econometric analysis. Tourism and Hospitality Management, 22(2), 173-191.

Nakiboğlu, M. (2017). Van’da kahvaltı kültürü ve kahvaltı salonları. In International West Asia Congress of Tourism (Iwact’17), 28 Eylül - 1 Ekim 2017, Van, Türkiye, Bildiriler içinde (s. 332-339).

Ocak, E. (2016). Van mutfak kültürü. Ankara: Matus Basımevi. ISBN: 978-975-7616-62-7.

Ocak, E., Yeltekin, F., & Altun, T. G. (2010). Aynı coğrafyaların kardeş mutfakları: Van’da Ermeni ve Türk mutfakları. Traditional Foods from Adriatic to Caucasus, 15-17 Nisan 2010, Tekirdağ, Türkiye, Bildiriler içinde (s: 765-768).

Oxford Sözlüğü (2021). Erişim tarihi: 05.07.2021, Alındığı uzantı: https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/

Örgün, E., Solunoğlu, S., & Solunoğlu, A. (2020). Yerel mutfak kültürünün sürdürülebilir turizm açısından değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(4), 622-632.

Özdemir, G., & Altıner, D. D. (2019). Gastronomi kavramları ve gastronomi turizmi üzerine bir inceleme. ESBDER, 12(1), 1-14.

Peštek, A., & Činjarević, M. (2014). Tourist perceived image of local cuisine: The case of Bosnian food culture. British Food Journal, 116(11), 1821-1838.

Queirós, A., Faria, D., & Almeida, F. (2017). Strengths and limitations of qualitative and quantitative research methods. European Journal of Education Studies, 3(9), 369-387.

Rogerson, C. M. (2007). Tourism routes as vehicles for local economic development in South Africa: The example of the magaliesberg meander. Urban Forum, 18(2), 49-68.

Sánchez-Cañizares, S. M., & López-Guzmán, T. (2012). Gastronomy as a tourism resource: Profile of the culinary tourist. Current Issues in Tourism, 15(3), 229-245.

Şengör, G., & Ceylan, Z. (2018). Türk mutfağında su ürünleri kültürü ve önemi. Süleyman Demirel Üniversitesi Eğirdir Su Ürünleri Fakültesi Dergisi, 14(4), 386-398.

Şimşek, H. (2009). Eğitim tarihi araştırmalarında yöntem sorunu, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 42(1), 33-51.

Tanrısever, C., & Ekerim, F. (2018). Tekerüstü Türk lezzetleri: Gastrobüs, Uluslararası Gastronomi Turizmi Araştırmaları Kongresi, 20-22 Eylül 2018, Kocaeli, Türkiye, Bildiriler içinde, ss. 809-821).

Tekin, Z. (2005). Van şehir tarihi bibliyografyası. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, 3(6), 689-731.

Tsai, C. T. (2016). Memorable tourist experiences and place attachment when consuming local food. International Journal of Tourism Research, 18(6), 536-548.

Türk Dil Kurumu Sözlüğü (2021). Erişim tarihi: 05.07.2021, Alındığı uzantı: https://sozluk.gov.tr/

Türk Patent ve Marka Kurumu (2021). Türkiye’nin coğrafi işaretleri, Erişim tarihi: 10.03.2021, Alındığı uzantı: https://www.ci.gov.tr/cografi-isaretler/liste?il=65&tur=&urunGrubu=&adi=

Türker, N. (2013). Batı Karadeniz bölümü ekoturizm kaynaklarının değerlendirilmesi ve bir ekoturizm rotası önerisi. International Journal of Social Science, 6(4), 1093-1128.

Van İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü (2021). Erişim tarihi: 05.03.2021 Alındığı uzantı: https://van.ktb.gov.tr/TR-90248/cografi-konumu.html

(Web1) Milliyet (2021). Van yemekleri ‘yöresel gastronomi festivali'nde tanıtıldı. Erişim tarihi: 15.08.2021, Alındığı uzantı: https://www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/van/van-yemekleri-yoresel-gastronomi-festivalinde-tanitildi-11902564

Zengin, B., & Işkın, M. (2017). Yerel mutfakların gastronomi turizmi açısından değerlendirilmesi: Sivas örneği. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(40), 404-415.