Türk Mitolojisi Ritüellerinde Yer Alan Yiyecek ve İçecekler (Food and Beverages in Turkish Mythology Rituals)

Authors

  • Dilara Eylül KOÇ
  • Özge ÇAYLAK DÖNMEZ

DOI:

https://doi.org/10.21325/jotags.2020.763

Keywords:

Culture, Sacrifice, Food and beverage, Rituels of Turkish mythology

Abstract

When the religious and traditional practices of the ancient Turks are examined, it is seen that food and beverages have an important place in these practices. The aim of this study is to reveal how ancient Turkish societies used food and beverages in their rituals and which purpose they used it. For this reason, it makes the study important to deal with the foods and beverages in Turkish mythology rituals together. Literature search method was used inqualitative research methods. The sources obtained in the literature are examined and the information obtained is compiled. In general, it has been concluded that the foods that ancient Turks consume in their daily lives were also used in traditional and religious rituals. It has been observed that animal products are preferred more than herbal products in religious rituals. It has drawn attention that while milk and dairy products and horse meat are generally used as animal foods, oats, barley and wheat are used more than herbal products. It has drawn attention that while milk and dairy products and horse meat are generally used as animal foods, oats, barley and wheat are mostly used as herbal foods. In addition, the Ancient Turks produced and consumed potko, malağdasın, köçö, tarasun, porridge with a mixture of both herbal and animal foods. Today, in some regions where Turks live; it is among the results obtained that bekni/ begni as boza, tarasun as tarasun, kımız as kımız and arakı as vodka are consumed.

References

Aça, D. (2007). Güney Sibirya Türklerinde ava destancı ve masalcı götürme geleneği. Türklük Bilimi Araştırmaları, (21), 7-16.

Akgün, E. (2007). Şamanist Türk halklarında kurban sungusu ve kendisine kurban sunulan varlıklar. Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (2) , 139-15.

Akman, D. M., & Köktan Y. (2019). Türk ve Yunan mitolojilerindeki yeraltı âlemine ait unsurlar. TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halkbilimi Araştırmaları Dergisi, 7(9), 209-225.

Albayrak, A. (2013). Farklı milletlerden turistlerin Türk mutfağına ilişkin görüşlerinin saptanması üzerine bir çalışma. Journal of Yasar University, 30 (8), 5049-5063.

Albayrak, A. (2017). Mitolojinin dini hayattaki yeri ve önemi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (54), 952- 958.

Arık, D. (2005). Kırgızlar’da kurban fenomeni. AÜİFD, (1), 157-175

Arslan, A. A. (2005). Türk Şamanizm kaynağına doğru. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (14), 57-74.

Arslan, Y. (2017). Türkistan’dan Tunceli’ye kurban inancı. Millî Folklor, 29 (115), 51-62.

Avcı, M., & Koç, D. (2019). Kastamonu’nun somut olmayan kültürel mirası I içinde Kastamonu’nun manevi iklimi, ss. 1-62, Ankara: Detay Yayıncılık.

Bayat, F. (2010). Mitolojiye giriş. İstanbul: Ötüken Neşriyat A.Ş.

Bekki, S. (1996). Türk mitolojisinde kurban. Akademik Araştırmalar, (3),16-28.

Bekki, S. (2004). Nevruz-Kurban İlişkisi ve kurbana bağlı olarak yapılan ritler, pratikler. Gazi Üniversitesi Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Dergisi, (29), 11-18.

Beydili, C. (2004). Türk mitolojisi ansiklopedik sözlük. Eren Ercan. (Eds.), Ankara: Yurt Kitap Yayın.

Beydili, C. (2015). Türk mitolojisi ansiklopedik sözlük. E. Ercan.(Eds.), Ankara: Yurt Kitap-Yayın.

Bilgili, N. (2019). Türk mitolojisi, Türklerde yaratılış evren ve tasarımı. Ankara: Kripto Kitaplar.

Can, Ş. (2006). Klasik Yunan mitolojisi. İstanbul: İnkılap Yayınevi.

Dilek, İ. (2007). Sibirya Türklerinde ateşle ilgili inançlar, törenler ve bazı efsaneler. Bilig, (43) 33-54.

Dilek, İ. (2014). Türk mitoloji sözlüğü Altay/Yakut. Eskişehir: Türk Dünyası Vakfı.

Ercilasun, A. B., & Akkoyunlu, Z. (2018). Divanu Lugati’t-Türk, Türk Dil Kurumu Yayınları. Ankara.

Erdem, M. (2005). Kırgız Türkleri, dini ve sosyal hayat. Ankara: Türk Diyanet Vakfı.

Estin, C., & Laporte, H. (2003). Yunan ve Roma mitolojisi. Musa Eran (Eds.), İstanbul: TUBİTAK.

Gürsoy-Naskali, E., & Duranlı, M. (1999). Altayca- Türkçe sözlük. Ankara: Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu, Türk Dil Kurumu Yayınları: 725.

Gömeç, S. (1997). Tarihte ve günümüzde Saha Türkleri. Tarih Araştırmaları Dergisi, 19 (30), 175-203.

Eğilmez, S. (2019). Yenisey bölgesinde Türklerde kurban ve ölü gömme adetleri. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12 (67), 299-305.

Gabbasova, S. (2017). Altaylar’dan Anadolu’ya göç eden Kazak Türklerinde sosyo-kültürel yapı (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, Ankara.

Günay, Ü., & Güngör H. (1997). Başlangıçtan günümüze türklerin dini tarihi. Ankara: Ocak Yayınları.

Güner Dilek, F. (2015). Altay Türklerinde yolculuk ile ilgili inanışlar ve ritüeller. Folklor/Edebiyat, 21(84), 45-56.

Güngör H. (1986). Gagauzlarda kurban kültürü, 10. Türk Tarih Kongresi (22-26 Eylül 1986), Ankara. 3. Cilt. 743-748, 15.09.2020 tarihinde https://www.ttk.gov.tr/yayinlarimiz/x-turk-tarih-kongresi-22-26-eylul-1986-ankara-iii-cilt/ adresinden ulaşılmıştır.

İnan, A. (1992). Manas destanı. İstanbul: MEB Yayınları.

Kafesoğlu, İ. (1977). Türk milli kültürü, 1. Basım. İstanbul: Ûtüken Yayın.

Karakurt, D. (2012). Türk mitoloji ansiklopedisi Türk söylence sözlüğü. e-Kitap.

Karimova, R. (2016). Tatar mitolojisinde iyeler. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15 (3). 881-897.

Kayabaşı, O. (2016). Türk mitolojisinde eskatoloji mitleri. Folklor/Edebiyat, 22(86), 167-180.

Kıldıroğlu, M. (2020). Geçmişten günümüze Türklerde nevruz. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (25), 315-338.

Kılıç, S., & Albayrak, A. (2012). İslamiyet’ten önce Türklerde yiyecek ve içecekler. Turkish Studies, 7 (2), 707-716.

Mömin, S.(2015). Şamanizm ve günümüzdeki kalıntıları Uygur toplumundaki tabular üzerine. Ulak Bilge Sosyal Bilimler Dergisi, (1)1, 79-89.

Mutlu, B. (1997). Mitoloji. Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi 2, 1273-1276, İstanbul: Yem Yayınları.

Ögel, B. (2010). Türk mitolojisi. I. Cilt, Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Türk Tarih Kurumu Yayınları VII. Dizi, (1024). 5. Baskı.

Özkartal, M. (2015). Türk mitolojisi ve sanat eğitimindeki yeri. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2015(5), 83-98.

Parlardemir, Ö. (2018). Yunan, Roma ve Türk mitolojisinde tanrılar (benzerlik ve farklılıkları) (Yüksek Lisans Tezi). Çağ Üniversitesi, Mersin.

Potapov, L. (2012). Altay Türklerinde avcı inançları ve gelenekleri. Atilla Bağcı. (Eds.) Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1 (15), 179-200.

Potapov, L. P. (2014). Altaylılar etnik yapıları ve kültürel varlıkları makaleler. Atilla Bağcı (Eds.). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 89-99.

Şayhan, F. (2018). Altay Türklerinin inanmalarındaki su kültünün mitsel okuması. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, (87), 83-100.

Şenocak, E. (2016). Halk anlatı ve inanışlarında mitolojik bir meyve: Nar. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 4 (8), 228-251.

Şimşek, A., & Yıldız, S. (2020). Türklere özgü içkilerin gastronomi turizmi açısından incelenmesi Journal of Tourism And Gastronomy Studies, 2020, 8(1), 684-699.

Taş, İ. (2000). Mit ve mitik düşüncenin yapısı. Dinî Araştırmalar, 3(8), 57-72.

Tarasun içeceği, 10. 10. 2020 tarihinde https://gto-normativy.ru/tarasun-molochnaya-buryatskaya-vodka-na-moloke/ adresinden ulaşılmıştır.

Usta, S., & Yaman, M. (2018). Türk mitolojisinde ve inanışlarında yiyeceklerin yeri. Atlas Internatıonal Refereed Journal On Social Sciences, 4(12), 1022-1028.

Uzun Aydın, D. (2019). İslamiyet öncesi eski Türk inanışları veya mitolojisi ile antik dönem (Yunan veya Roma) mitolojisinin karşılıklı olarak değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(6) 137–146.

Yeşil, Y. (2014). Türk Dünyası’nda geçiş dönemi ritüelleri üzerine tespitler. 21.yüzyılda Eğitim ve Toplum Bilimleri ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(3), 117-136.

Zapirova Çetin, Ç. (2007). Tatar Türklerinde mitolojik varlıklarla ilgili mitler ve inanışlar (iyeler ve yaratıklar). Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, (43), 1-32.

Published

20-02-2023

How to Cite

KOÇ, D. E., & ÇAYLAK DÖNMEZ, Özge. (2023). Türk Mitolojisi Ritüellerinde Yer Alan Yiyecek ve İçecekler (Food and Beverages in Turkish Mythology Rituals). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(4), 3303–3318. https://doi.org/10.21325/jotags.2020.763