Aksaray’da Gastronomik Değeri Olan Şerbetli Pide Üzerine Bir İnceleme (A Study on Sherbetli Pide with Gastronomic Value in Aksaray)

Gülçin ALGAN ÖZKÖK; Yusuf BÖLÜKBAŞ

doi:10.63556/jotags.2026.1852

Authors

Gülçin ALGAN ÖZKÖK
Yusuf BÖLÜKBAŞ

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1852

Keywords:

Gastronomic value, Geographical indication, Aksaray, Aksaray culinary culture, Sherbetli Pide

Abstract

Local foods are important elements of culinary cultures. The preservation of local foods is important not only for a delicious and healthy diet, but also for protecting our cultural heritage and passing it on to future generations. The aim of this study is to examine the characteristics of Şerbetli Pide, a geographically indicated product with gastronomic value in the Aksaray cuisine. In the research, the explanatory case study method, one of the qualitative research designs, was used. Data were collected using the face-to-face interview technique, and content analysis was utilized for data analysis. The findings obtained by examining the production stages of the product, the materials used, its recognition, and its tourist potential show that the pide is known by different names, that three types of cheese are mostly used in its production, and that sherbet is a distinctive feature in its consumption. However, it was determined that there are differences between the original recipe and some of the materials used today, and that this poses a risk to the sustainability of the product. In conclusion, it is emphasized that Şerbetli Pide should be preserved as a gastronomic value, standardized, and promoted as a tourist product.

References

Ab Karim, S., & Qing Chi, C. G. (2010). Culinary tourism as a destination attraction: An empirical examination of destinations' food image. Journal of Hospitality Marketing & Management, 19(6), 531–555. https://doi.org/10.1080/19368623.2010.493064

Acar, Y. (2016). Gastronomi turizmi kapsamında Aksaray ili Güzelyurt (Gelveri) yöresel mutfağının unutulmaya yüz tutmuş tatlarının değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 81–86. https://doi.org/10.21325/jotags.2016.8

Akdu, U., & Akdu, S. (2018). Turizm tanıtımında gastronomik değer vurgusu: UNESCO gastronomi şehirleri örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 6(4), 933–952. https://doi.org/10.21325/jotags.2018.342

Akın, E. B. (2006). Coğrafi işaret olarak tescil edilmiş Malatya kayısısının teknolojik özelliklerinin saptanması ve gıda güvenliği açısından araştırılması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi.

Aksaray İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Envanteri. (2007). Geleneksel mutfak: Şerbetli pide – Aksaray. Türkiye Kültür Portalı. https://www.kulturportali.gov.tr/Turkiye/Aksaray/Neyenir/Serbetli-Pide/. Erişim tarihi: 12 Aralık 2021.

Aktaş, N., & Saillard, K. E. (2014). Geleneksel gıdaların kayıt altına alınması: Nitel araştırma deseni. 4. Geleneksel Gıdalar Sempozyumu, Adana.

Altıntaş, B. (2023). Yerel halkın coğrafi işaretli ürünlere bakış açıları: Sivas ili örneği (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Topkapı Üniversitesi. https://doi.org/10.32958/gastoria.1427492

Aslan, Z., Güneren, E., & Çoban, G. (2014). Destinasyon markalaşma sürecinde yöresel mutfağın rolü: Nevşehir örneği. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(4), 3–13.

Avcıkurt, C. (2004). Ülke imajı ve turizm ilişkisi Türkiye örneği: Turistik yerlerin (destinasyonların) pazarlanması. Hafta Sonu Turizm Konferansı (IX), Erciyes Üniversitesi.

Aydoğdu, A., & Duman, S. (2017). Destinasyon çekicilik unsuru olarak gastronomi turizmi: Kastamonu örneği. Journal of Tourism and Research, 6(1), 4–23.

Aytaçlı, B. (2012). Durum çalışmasına ayrıntılı bir bakış. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 1–9.

Bauer, M. W. (2003). Classical content analysis: A review. In M. W. Bauer & G. Gaskell (Eds.), Qualitative researching with text, image and sound (pp. 131–151). Sage.

Bernard, B. (1984). Content analysis in communication research. Hafner Press.

Bessière, J. & Tibère, L. (2023). Local food heritage and tourism sustainability: A case study from southern Europe. Sustainability, 15(1), 216.

Beşirli, H. (2017). Yemek sosyolojisi. Phoenix Yayınevi.

Bromberger, C. (2000). Kuzey İran'da yemek alışkanlıkları ve kültürel sınırlar (Ü. Tansel, Çev.). In S. Zubaide & R. Tapper (Eds.), Orta Doğu mutfak kültürleri. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.

Büyüköztürk, Ş., Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.

Choe, J. Y. J., & Kim, S. S. (2018). Effects of tourists' local food consumption value on attitude, food destination image, and behavioral intention. International Journal of Hospitality Management, 71, 1–10. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2017.11.007

Cömert, M., & Sökmen, A. (2017). Türkiye'de gastronomi turizmi: Antalya'da konaklayan turistler üzerine bir araştırma. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 14(3), 6–26. https://doi.org/10.24010/soid.369897

Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (2nd ed.). Sage Publications.

Çalışkan, V., & Koç, H. (2013). Türkiye'de coğrafi işaretlerin dağılış özelliklerinin ve coğrafi işaret potansiyelinin değerlendirilmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 17(28), 193–214.

Çelik, H., Baykal, N. B., & Memur, H. N. K. (2020). Nitel veri analizi ve temel ilkeleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 8(1), 379–406.

Çetin, M., & Durlu-Özlaya, F. (2019). Medyada gıda zehirlenmeleri. Turk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 76(3), 285–296. https://doi.org/10.5505/TurkHijyen.2018.83604

Datta, A. K. (1990). Heat and mass transfer in the microwave processing of food. Chemical Engineering Progress, 86(6), 47–53.

Dayısoylu, K. S., Yörükoğlu, T., & Ançel, T. (2017). Kahramanmaraş'ın coğrafi işaretli ürünleri ve ilin potansiyel durumu. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, 20(1), 80–88.

Doğan, S. (2019). Turizm haftası etkinlikleri kapsamında yöresel yemek yarışmaları. Aksaray Studies, 7(3), 1958–1982. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.457

Drewnowski, A. (2009). Defining nutrient density: Development and validation of the nutrient rich foods index. Journal of the American College of Nutrition, 28(4), 421S–426. https://doi.org/10.1080/07315724.2009.10718106

Ellis, A., Park, E., Kim, S., & Yeoman, I. (2018). What is food tourism?. Tourism management, 68, 250-263.

Erdem, Ö., Mızrak, M., & Kemer, A. K. (2018). Yöresel yemeklerin bölge restoranlarında kullanılma durumu: Mengen örneği. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 44–61.

Erol, H. (2018). Aksaray mutfak kültürü ve yöresel yemekleri. Aksaray Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Kültür Yayınları.

Fırat, M. (2014). Yemeğin ideolojisi ya da ideolojinin yemeği: Kimlik bağlamında yemek kültürü. Folklor/Edebiyat, 20(80), 129–140.

Gezimanya. (2024). Aksaray mutfağı. https://www.gezimanya.com/Türkiye/Aksaray-mutfağı. Erişim tarihi: 8 Mart 2024.

Gözen, S. (2014). Aksaray Ortaköy ilçesi monografisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi.

Güldemir, O., & Işık, N. (2019). Aksaray mutfak kültürü ve yemekleri. IV. Uluslararası Aksaray Sempozyumu, Aksaray.

Harrington, R. J., & Ottenbacher, M. C. (2010). Culinary tourism: A case study of the gastronomic capital. Journal of Culinary Science & Technology, 8(1), 14–32. https://doi.org/10.1080/15428052.2010.490765

Harris, J. E., Gleason, P. M., Sheean, P. M., Boushey, C., Beto, J. A., & Bruemmer, B. (2009). An introduction to qualitative research for food and nutrition professionals. Journal of the American Dietetic Association, 109(1), 80–90. https://doi.org/10.1016/j.jada.2008.10.018

Hatipoğlu, A., Zengin, B., Batman, O., & Şengül, S. (2013). Yöresel yemeklerin kırsal turizm işletmeleri mönülerinde kullanım düzeyleri: Gelveri örneği. International Journal of Social and Economic Sciences, 3(1), 6–11.

Horng, J. S., & Tsai, C. T. (2010). Government websites for promoting East Asian culinary tourism: A cross-national analysis. Tourism Management, 31(1), 74–85. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2009.01.009

Kızılgeçi, Ç. (2024). From digital footprints to gastro-trends: A social media-based qualitative analysis of Mardin's tourist attraction strategies. WATERRA, 1(1), 45-54.

Kızılgeçi, Ç. (2025). The Food and Beverage Industry in the Age of Social Media: Flavors, Trends, and Interactions from the Consumer Perspective. JGHT, 8(4), 1447–1458.

Kocaman, S., & Güngör, İ. (2012). Destinasyonlarda müşteri temelli marka değerinin ölçülmesi ve marka değeri boyutlarının genel marka değeri üzerindeki etkileri: Alanya destinasyonu örneği. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(3), 143–161.

Lawless, H. T., & Heymann, H. (2010). Sensory evaluation of food: Principles and practices. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4419-6488-5

Lin, Y., Pearson, T. E., & Cai, L. A. (2011). Food as a form of destination identity: A tourism destination brand perspective. Tourism and Hospitality Research, 11, 30–48. https://doi.org/10.1057/thr.2010.22

Marzella, D. A. (2008). Culinary tourism: Does your destination have potential? Travel Marketing Decisions, 9(2), 2–4.

Michel, C., Velasco, C., Gatti, E., & Spence, C. (2014). A taste of Kandinsky: Assessing the influence of the artistic visual presentation of food on the dining experience. Flavour, 3(7). https://doi.org/10.1186/2044-7248-3-7

Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.

Mottram, D. S. (1998). Flavour formation in meat and meat products: A review. Food Chemistry, 62(4), 415–424. https://doi.org/10.1016/S0308-8146(98)00076-4

Seçilmiş, C., & Soydan, E. (2020). Türkiye turizm tanıtımında gastronomik değerlerin yeri. Turkish Studies - Social, 15(2), 365–385. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.40016

Sorcaru, I. A. (2019). Gastronomy Tourism-A Sustainable Alternative for Local Economic Development. Annals of the University Dunarea de Jos of Galati: Fascicle: I, Economics & Applied Informatics, 25(1).

Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Sage Publications.

Tayyar, S. (2020). Şerbetli pide Aksaray. https://lezzetler.com/serbetli-pide-aksaray-vt40199/. Erişim tarihi 23 Eylül 2023.

Temizkan, S. P., Cankül, D., & Kaya, S. (2021). Coğrafi işarete aday gastronomik bir değer: Eskişehir simidi. Turizm Akademik Dergisi, 8(2), 229–241.

Tüfekçi, Ö. K., Kalkan, G., & Tüfekci, N. (2016). Eğirdir destinasyonunun marka kimlik unsurlarının incelenmesi: Gastronomi kimliğine yönelik bir çalışma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(1), 200–214. https://doi.org/10.21325/jotags.2016.31

Türk Patent Enstitüsü. (2010). Marka ve coğrafi işaret başvurularının hazırlanması: Marka ve coğrafi işaret işlemleri ile ilgili bilgiler ve gerekli belgeler. Türk Patent Enstitüsü Yayınları. https://www.turkpatent.gov.tr/

Türkpatent. (2021). Konya coğrafi işaret alan yemekler ve çorbalar. https://ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/2404

Ulular, A. B. (2006). Konya'da geleneksel konutta mutfak (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi.

Ulus, T., İnce, H., Aliustaoğlu, S., & Melez, İ. E. (2010). Araştırma nasıl tasarlanır? Adli Tıp Dergisi, 24(2), 40–47.

UNESCO. (2020). Intangible Cultural Heritage Lists. https://ich.unesco.org

Uzyurt, C. (2007). Müşteri değeri ve tatmininin satın alım sonrası gelecek eğilimlere etkisi üzerine ampirik bir çalışma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17, 25–43.

Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2014). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.

Yurday, Y. İ., & Kıngır, S. (2019). Ulusal gastronomi ve Türk mutfağı. In M. Sarıışık & G. Özbay (Eds.), İç Anadolu bölgesi mutfağı (pp. 373–450). Detay Yayıncılık.