Konaklama İşletmelerinde Örgütsel Adaletin İşe Yabancılaşma Üzerindeki Etkisinde Örgütsel Sinizmin Aracılık Rolü: Zonguldak İlinde Bir Araştırma (The Mediating Role of Organizational Cynicism in the Effect of Organizational Justice on Job Alienation in Accommodation Businesses: A Study in Zonguldak Province)

Mert Can TEKELER; Sibel ÖZDEMİR

doi:10.63556/jotags.2026.1846

Authors

Mert Can TEKELER
Sibel ÖZDEMİR

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1846

Keywords:

Organizational justice, Job alienation, Organizational cynicism, Accommodation businesses, Tourism management

Abstract

The primary objective of this study is to examine the effect of organizational justice perceptions among staff working in five-star hotel establishments operating in the accommodation sector on job alienation and to reveal the mediating role of organizational cynicism in this effect. The study focuses on staff working at five-star accommodation establishment operating in Zonguldak province, which holds an important position in the tourism sector. Within the scope of the research, the questionnaire could be applied to 95 employees due to various reasons (reasons such as leave, shift status, or not being on duty at the time of application) out of a total of 112 employees working in the relevant accommodation business. After the incomplete or incorrectly completed questionnaires were removed, 87 questionnaires were used for analysis. The data collected for the study were analyzed using the statistical software packages SPSS 27 and SmartPLS 4 software. The study found that organizational justice has a negative and significant effect on alienation from work, while organizational cynicism plays a partial mediating role in this interaction. Based on the findings of the study, important strategies are proposed for increasing the perception of organizational justice among employees in the tourism sector, reducing organizational cynicism, and thus preventing alienation from work.

References

Abraham, R. (2000). Organizational cynicism: Bases and consequences. Genetic, Social, and General Psychology Monographs, 126(3), 269–292.

Adams, J. S. (1965). Inequity in Social Exchange. Advances in Experimental Social Psychology, 2, 267–299. Academic Press.

Akar, H., & Çelik, O. T. (2019). Organizational justice and cynicism: A mixed method study at schools. International Journal of Evaluation and Research in Education, 8(1), 189–200.

Akpolat, T., & Oğuz, E. (2015). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinde örgütsel sinizmin işe yabancılaşma düzeyine etkisi. Mersin University Journal of the Faculty of Education, 11(3), 947-971

Altaş, S.S., & Çekmecelioğlu, H.G. (2015). Örgütsel adalet algısının iş tatmini, örgütsel bağlılık ve iş performansı üzerine etkisi: Okul öncesi öğretmenleri üzerinde bir araştırma, Atatürk Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Dergisi, 29(3), 421-439

Arat, H. (2019). Otel İşletmelerinde Örgütsel Politika ve İşe Yabancılaşma Arasındaki İlişkide İş Stresinin Aracılık Rolü. (Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.

Arı, G. S. & Bal, E. Ç. (2008). Tükenmişlik kavramı: Birey ve örgütler açısından önemi. Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F Yönetim ve Ekonomi, 15(1), 131-148.

Babbie, E. (2013). The practice of social research (13th ed.). Wadsworth.

Bağcı, Z. (2013). Çalışanların örgütsel adalet algılarının örgütsel bağlılıkları üzerindeki etkisi: tekstil sektöründe bir inceleme. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19), 163-184.

Brandes, P. & Das, D. (2006). Locating behaviour cynicism at work: Construct issues and performance implications, employee health, coping and methodologies (Edt. Pamela L.Perrewe, Daniel C. Ganster), New York: JAI Press, 233-266.

Brandes, P, Dharwadkar, R. and Dean, J. W., (1999). Does organizational cynicism matter? employee and supervisor perspectives on work outcomes. Eastern Academy of Management Proceedings, 150-153. Outstanding Empirical Paper Award.

Chiaburu, D. S., Peng, A. C., Oh, I. S., Banks, G. C., & Lomeli, L. C. (2013). Antecedents and consequences of employee organizational cynicism: A meta-analysis. Journal of Vocational Behavior, 83(2), 181-200.

Chiaburu, D. S., Thundiyil, T., & Wang, J. (2014). Alienation and its correlates: A meta-analysis. European Management Journal, 32(1), 24-36. https://doi.org/10.1016/j.emj.2013.06.003

Colquitt, J. A. (2001). On the dimensionality of organizational justice: A construct validation of a measure. Journal of Applied Psychology, 86(3), 386-400.

Cropanzano, R., & Molina, A. (2015). Organizational justice. In Wright, J. (Ed.), International Encyclopedia of Social and Behavioral Sciences (2nd ed., pp. 379-383)

Çalışkan, S. (2014). Pozitif örgütsel davranış değişkenleri ile yeni araştırma modelleri geliştirme arayışları: Pozitif örgütsel davranış değişkenlerinin işe adanmışlık, tükenmişlik ve sinizm üzerine etkileri ve bu etkileşimde örgütsel adalet algısının aracılık rolü üzerine bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(3), 363-382.

Çivilidağ, A. (2015). Öğretim elemanlarında örgütsel sinizm ve işe yabancılaşma arasındaki ilişkide yaşam doyumunun aracı rolü. İş, Güç: Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 17(4), 259–286.

Dar, N., Khan, S., & Rauf, A. (2020). Deviant behavior and organizational justice: Mediator test for organizational cynicism-The case of Pakistan. Asian Journal of Economics and Finance, 24, 333-347.

Dean, J. W., Brandes, P., & Dharwadkar, R. (1998). Organizational Cynicism. Academy of Management Review, 23(2), 341–352. https://doi.org/10.2307/259378

Demir M., Ayas S., & Yıldız B. (2018). Örgütsel sinizm ve işe yabancılaşma ilişkisi: Beş yıldızlı otel çalışanları üzerine bir araştırma. Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(32), 231-254.

Dilixiati, N. (2017). Algılanan örgütsel adalet ile örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişki: Otel çalışanları üzerinde bir araştırma (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi.

Elma, C. (2003). İlköğretim okulu öğretmenlerinin işe yabancılaşması: Ankara ili örneği. (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi.

El-liethiey, N. S. H., & Atalla, A. D. G. (2021). Relationship between organizational cynicism and nurses’ intention for turnover as perceived by nurses. Egyptian Journal of Health Care,

Erdoğan, B. (2002). Antecedents and consequences of justice perceptions in performance appraisals. Human Resource Management Review, 12(4), 555–578. https://doi.org/10.1016/S1053-4822(02)00071-9

Fornell, C. & Larcker, D.F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.

Fromm, E. (2005). Çağımızın Özgürlük Sorunu. Gündoğan Yayınları.

Baron, R. A., & Greenberg, J. (2000). Behavior in organizations, Seventh Edition, Prentice Hall, New Jersey.

Gürsoy, F. (2014). Sağlık işletmeleri personelinin işe yabancılaşma düzeyi: Van ili örneği (Yüksek Lisans Tezi). Atılım Üniversitesi.

Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., Anderson, R. E. & Tatham, R. L. (2006). Multivariate data analysis. Upper Saddle River, NJ: Pearson Prentice Hall.

Hair, J.F., Hult, M., Ringle, C.M. & Sarstedt, M. (2014). A primer on partial least square structural equations modeling (PLS-SEM.) Los Angeles: Sage.

Hair, J F., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2011). PLS-SEM: Indeed, a silver bullet. The Journal of Marketing Theory and Practice, 19(2): 139-152.

Hancıoğlu Başköy, Y., Demir Uslu, Y., Sezgül, F. S. (2023). Örgütsel adalet algısı ve örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisinde örgütsel sinizmin aracılık rolü: Tekstil sektöründe bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 41(4), 602-629.

Hegel, G. W. F. (1910). Phenomenology of the mind, trans. New York: Macmillan.

Hirschfeld, R. R., & Feild, H. S. (2000). Work centrality and work alienation: Distinct aspects of a general commitment to work. Journal of Organizational Behavior, 21, 789-800.

İrdem, Ş. (2020). Çalışanların örgütsel adalet algısının örgütsel yabancılaşma davranışı üzerine etkisi: Bir araştırma. (Doktora Tezi). Pamukkale Üniversitesi.

Kalağan, G. (2009). Araştırma görevlilerinin örgütsel destek algıları ile örgütsel sinizm tutumları arasındaki ilişki. (Yüksek Lisans Tezi). Akdeniz Üniversitesi.

Kalağan, G., & Güzeller, C.O. (2010). Öğretmenlerin örgütsel sinizm düzeylerinin incelenmesi pamukkale üniversitesi eğitim fakültesi dergisi, 27, 83-97.

Kalfa, M., & Güleşçe, M. (2024). Kamu merkezi spor teşkilatında örgütsel adalet, sinizm ve örgütsel bağlılık üçgeni. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59(4), 3058–3072.

Karam, E. P., Hu, J., Davison, R. B., Juravich, M., Nahrgang, J. D., Humphrey, S. E., & Scott DeRue, D. (2019). Illuminating the “face” of justice: A meta‐analytic examination of leadership and organizational justice. Journal of Management Studies, 56(1), 134-171. https://doi.org/10.1111/joms.12402

Kasalak, G., & Bilgin Aksu, M. (2014). The relationship between perceived organizational support and organizational cynicism of research assistants. Educational Sciences: Theory & Practice ,14(1), 125-133.

Keleş, Y. & Tuna, M. (2018). Turizm işletmelerinde duygusal emek: Eleştirel bir yaklaşım. Turizm Akademik Dergisi, 5(2), 129-140.

Kırıcı, E. (2016). Turist rehberlerinin tükenmişlik düzeylerinin işe yabancılaşma eğilimlerine etkisi (Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.

Kinaş, Y. (2021). Kısmi en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesiyle aracılık ve düzenleyicilik etkilerinin araştırılması ve bir uygulama. (Doktora Tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi.

Koçoğlu, M. (2014). Cynicism as a mediator of relations between job stress and work alienation: A study from a developing country. Global Business and Management Research, 6(1), 24.

Korkmaz, B. & Ünüvar, Ş. (2019). Otel çalışanlarının örgütsel adalet algılarının örgütsel sinizm düzeyleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 2(3), 443-462.

Köse, N., & Aydoğan, E. (2021). Örgütsel adaletin işten ayrılma niyeti üzerine etkisinde örgütsel sinizmin aracılık rolü savunma sanayi çalışanlarına yönelik bir araştırma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(1), 233-250.

Kurtulmuş, M. & Karabıyık, H. (2016). Algılanan örgütsel adaletin öğretmenlerin işe yabancılaşma düzeylerine etkisi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 459-477.

Moorman, Robert H. (1991). Relationship between organizational justice and organizational citizenship behaviors: Do fairness perceptions influence employee citizenship? Journal of Applied Psychology, 76, ss.845– 855.

Mottaz, C. J. (1981). Some determinants of work alienation. The Sociological Quarterly, 22(4), 515-529.

Naus, F., van Iterson, A., & Roe, R. (2007). Organizational cynicism: Extending the exit, voice, loyalty, and neglect model of employees’ responses to adverse conditions in the workplace. Human Relations, 60(5), 683-718.

Neuman, W. L. (2014). Social research methods: Qualitative and quantitative approaches (7th ed.). Pearson.

Niehoff, B. P., & Moorman, R. H. (1993). Justice as a mediator of the relationship between methods of monitoring and organizational citizenship behavior. Academy of Management Journal, 36, 527-556.

Nowakowski, J.M. & Conlon, D.E. (2005). Organizational justice: Looking back, looking forward. The International Journal of Conflict Management, 16, 4-29. http://dx.doi.org/10.1108/eb022921

Özkalp, E., & Kırel, Ç. (2016). Örgütsel davranış. Ekin Basım Yayın.

Öksüz, B., & Yapıcıoğlu Ayaz, Y. (2018, Kasım 28-30). Örgütsel adalet ile ilgili yazılmış tezlerin bibliyometrik analizi. IV. International Conference on Applied Economics and Finance & Extended with Social Sciences, Kuşadası, Türkiye.

Örücü, E., Gizlier, Ö., & Yılmaz, C. (2021). Örgütsel adaletin örgütsel yabancılaşma üzerindeki etkisi: Belediye çalışanları üzerinde bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(2), 600–613.

Özer, S. & Güllüce, A. Ç. (2019). Örgütsel sinizm ve işe yabancılaşma ilişkisi ve etkisi: TRB1 bölgesi otel işgörenleri üzerinde bir araştırma, Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 37-47.

Öztürk, F. & Kaymak, G. (2025). Örgütsel sinizmin işe yabancılaşma ile işten ayrılma niyetine etkisi: muhasebe çalışanları üzerine bir araştırma. R&S- Research Studies Anatolia Journal, 8(1). 1-30.

Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24, 783-791.

Simon, D., Kriston, L., Loh, A., Spies, C., Scheibler, F., Wills, C., & Härter, M. (2010). Confirmatory factor analysis and recommendations for improvement of the Autonomy‐Preference‐Index (API). Health expectations, 13(3), 234-243. https://doi.org/10.1111/j.1369-7625.2009.00584.x

St‐Pierre, I., & Holmes, D. (2010). The relationship between organizational justice and workplace Aggression, Journal of Advanced Nursing, 66(5), 1169-1182

Şener, A. A., & Uzunçarşılı, Ü. (2022). Algılanan örgütsel destek ve kendini işletmeden hissetme ilişkisinde örgütsel güvenin aracılık rolü: Sivil havacılıkta bir araştırma. Pearson Journal, 7(21), 95-107.

Şentürk, F. K., & Carman, Y. (2019). Örgüt kültürünün ve örgütsel adaletin bilgi paylaşımı üzerine etkisi: bir devlet üniversitesi örneği. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 3(1), 1-18.

Şimşek, E., & Aktaş, H. (2014). Örgütsel sessizlik ile kişilik ve yaşam doyumu etkileşimi: kamu sektöründe bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 121-136.

Tanrıverdi, H. & Kılıç, N. (2016). Algılanan örgütsel destek ve örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sosyolojik Araştırmalar E-Dergisi, 1(1), 1-18.

Tekeli, M., & Buyruk, L. (2018). Konaklama işletmelerinde örgütsel adaletin işe yabancılaşma üzerine etkisi: Nevşehir’de bir araştırma. Journal of Multidisciplinary Academic Tourism, 3(2), 33–44. https://doi.org/10.31822/jomat.457364

Tozoğlu, B., & Uçar, Ö. (2022). Duygusal emek ve örgütsel sinizmin işe yabancılaşma üzerine etkisi: kuşadası’nda faaliyet gösteren dört ve beş yıldızlı otel işletmeleri çalışanlarına yönelik bir araştırma. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(3), 1937–1961.

Uysaler, A. L. (2010). Örgütsel yabancılaşmanın örgütsel bağlılık, iş tatmini ve işten ayrılma eğilimi ile bağlantısı ve yabancılaşma yönetimi. (Yüksek Lisans Tezi). Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü.

Wetzels, M., Odekerken-Schröder, G., & Van Oppen, C. (2009). Using PLS path modeling for assessing hierarchical construct models: Guidelines and empirical illustration. MIS quarterly, 177-195.

Yıldırım, F. (2002). Çalışma yaşamında örgüte bağlılık ve örgütsel adalet ilişkisi. (Doktora Tezi). Ankara Üniversitesi.

Yıldırım, M., & Ceyhan, S. (2020). Çalışma yaşam kalitesinin işten ayrılma niyetine etkisinde örgütsel sinizmin aracılık rolü. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(4), 1175-1184. https://doi.org/10.18506/anemon.643845

Yıldız, S., & Şaylıkay, M. (2014). The effect of organisational cynicism on alienation. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 109, 622-627.

Yılmaz, K., & Kılıç, E. (2013). Örgütsel adalet ve örgütsel sinizm arasındaki ilişki: Kamu sektöründe bir inceleme. New World Sciences Academy Social Sciences, 8(3), Article D0015. https://doi.org/10.12739/NWSA.2013.8.3.D0015

Yumuk, Y. (2011). Otel işletmelerinde işe yabancılaşmanın iş tatmini üzerine etkisi: nevşehir ilinde bir uygulama (Yüksek Lisans Tezi). Nevşehir Üniversitesi.

Zengin, Y. & Kaygın, E. (2016). Örgütsel adalet ve örgütsel yabancılaşma arasındaki ilişkiyi belirlemeye yönelik bir araştırma. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (56), 391-415.

Zhao, X., Lynch, J.G., & Chen, Q. (2010). Reconsidering Baron and Kenny: Myths and truths about mediation analysis. Journal of Consumer Research Inc., 37(2), 197-206.

Zonguldak İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2025). Zonguldak İli Turizm İşletme Belgeli Konaklama Tesisleri. https://zonguldak.ktb.gov.tr/TR-383122/nerede-konaklanir.html (Erişim tarihi: 28.03.2025).