Turizme Antropolojik Bir Yaklaşım: Hacı Bayram Veli Camii ve Türbesi Alan Araştırması (An Anthropological Approach to Tourism: A Field Study on Hacı Bayram Veli Mosque and Tomb)

Melike Selin ÖCALAN; Ramazan Pars ŞAHBAZ

doi:10.63556/jotags.2026.1845

Authors

Melike Selin ÖCALAN
Ramazan Pars ŞAHBAZ

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1845

Keywords:

Touristic–religious space, Faith tourism, Visitor experience

Abstract

This study aims to examine the socio-cultural functions of touristic-religious spaces by addressing the phenomenon of tourism from an anthropological perspective. In this context, the anthropological approach focuses on understanding the meanings individuals attribute to the space, their experiences, and the reflections of these experiences within a cultural context. The population of the study consists of individuals visiting the Hacı Bayram Veli Mosque and Tomb, which embodies both sacred and touristic characteristics. The study was conducted on March 7, 15, and 16, 2025. Designed within a qualitative research approach, participant observation and semi-structured interview techniques were employed during the data collection process, and in-depth interviews were conducted with 14 participants. The data obtained were analyzed using the descriptive analysis method. The findings reveal that the site is not merely a place of worship, but is also experienced as a multidimensional social space where processes of socialization, cultural interaction, belonging, and meaning-making are intertwined. The study contributes to the anthropological evaluation of touristic-religious spaces through visitor experiences.

References

Akın, G. (2011). Antropoloji ve antropoloji tarihi. Ankara: Tiydem Yayınevi.

Aman, F. (2015). Antropoloji ve din. Ankara: Gece Kitaplığı Yayınevi.

Aslan, S. E. (2020). Cumalıkızık’ın turistik destinasyon markalaşması açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Ankara.

Azamat, N. (1996). Hacı Bayram-ı Veli. TDV İslam Ansiklopedisi (Cilt-14, ss.442-447). TDV İslam Araştırmaları Merkezi.

Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.

Bayramoğlu, F. (1989). Hacı Bayram-ı Veli yaşamı-soyu-vakfı. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.

Bryman, A. (2004). Social research method. England: Oxford University Press.

Burns, G. L. (2004). Anthropology and tourism: Past contributions and future theoretical challenges. Anthropological Forum, 14(1), 5-22.

Çakmak, T. F. (2014). İnanç turizminin turistik destinasyon pazarlamasındaki yeri ve önemi: Göbekli tepe örneği (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.

Çalışkan, N., Çokal, Z. & Bektaş, Y. (2023). Turizm antropolojisinin ana hatları. Antropoloji, (47), 26-38.

Eskici, B. (2001). Ankara mihrabları. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.

Eskici, B. (2014). Ankara Hacı Bayram Camisi onarımları üzerine. Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9 (10), 557-576.

Graburn, N. (1983). The anthropology of tourism. Annals of Tourism Research, 10(1), 9-33.

Graburn, N. (2017). Key figure of mobility: The tourist. Social Anthropology, 25(1), 83-96.

Kaynak, İ. H. (2014). İnanç turizminin medeniyetler arası iş birliğine etkileri: Türkiye örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 13(1-2), 119-126.

Kümbetoğlu, B. (2008). Sosyolojide ve antropolojide niteliksel yöntem ve araştırma. Ankara: Bağlam Yayıncılık.

Lavenda, R. H. & Schultz, E. A. (2019). Kültürel antropoloji: temel kavramlar (Çev. D. İşler & O. Hayırlı). Ankara: Doğu Batı Yayınları.

Nash, D. & Smith, V. L. (1991). Anthropology and tourism. Annals of Tourism Research, 18(1), 12-25.

Öner, S. & Cansu, E. (2019). Ankara’nın inanç turizmi potansiyeli ve yerel halkın inanç turizmi bakış açısına yönelik çıkarımsal analizi. Turizm ve Araştırma Dergisi, 8(1), 84-105.

Salı Balaban, J. (2012). Bilimsel yönteme giriş. A. Şimşek (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (ss.134-161). Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları.

Şahin, M. C. (2016). Antropoloji ve din: tarihsel ve kuramsal temeller. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 20(2), 451-473.

Şener, S., Bahçeci, V., Doğru, H., Sel, Z. G., Ertaş, M., Songür, S., & Tütüncü, Ö. (2016). Turizm alanındaki nitel araştırmalarda uygulanan yöntem ölçütlerinin değerlendirilmesi. N. Kozak, & Z. Aslan (Ed.), VIII. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırma Kongresi bildirileri (ss.270-291). Nevşehir.

Şener, S., Bahçeci, V., Doğru, H., Sel, Z. G., Ertaş, M., Songür, S., & Tütüncü, Ö. (2017). Turizm alanındaki nitel araştırmaların güvenirlik ve geçerlik ölçütleri kapsamında değerlendirilmesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 28(1), 7-26.

Tanman, M. B. (1996). Hacı Bayram-ı Veli külliyesi. TDV İslam Ansiklopedisi (Cilt-14, ss.448-454). TDV İslam Araştırmaları Merkezi.

Temren, B. (1998). Din antropolojisi açısından inanç ve din olgusuna ilişkin bir değerlendirme. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 38(1-2), 301-311.

Tunç, İ. (2020). Din çalışmalarında antropoloji. Journal of Analytic Divinity, 4(1), 44-66.