Turist Rehberlerinde Öz Saygı, Yaşam Doyumu ve Kariyer Tatmini İlişkisi (The Relationship Between Self-Esteem, Life Satisfaction, and Career Satisfaction Among Tourist Guides)

Ayşen ACUN KÖKSALANLAR

doi:10.63556/jotags.2026.1791

Authors

Ayşen ACUN KÖKSALANLAR

DOI:

https://doi.org/10.63556/jotags.2026.1791

Keywords:

Tourist guides, Self-esteem, Life satisfaction, Career satisfaction

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between self-esteem, life satisfaction, and career satisfaction among tourist guides. The study population consists of actively working tourist guides. A convenience sampling method was employed to reach participants. A total of 200 tourist guides responded to questions regarding their demographic characteristics, as well as items measuring self-esteem, life satisfaction, and career satisfaction. The findings revealed that tourist guides generally reported high levels of self-esteem, career satisfaction, and life satisfaction. A positive relationship was identified between career satisfaction and life satisfaction, indicating that higher career satisfaction corresponds with greater life satisfaction. Analyses based on the age variable revealed that life satisfaction increases with advancing age. Married individuals demonstrated both higher life satisfaction and career satisfaction compared to their single counterparts. Tourist guides holding a national work permit exhibited higher levels of self-esteem, life satisfaction, and career satisfaction. Those with more years of professional experience in guiding reported higher levels across all three variables: self-esteem, life satisfaction, and career satisfaction.

References

Akbaş, Y. Z., & Buyruk, L. (2024). İşe tutkunluk ve iş-aile çatışmasının yaşam doyumuna etkisi: turist rehberlerine yönelik bir araştırma. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(2), 718-735. http://doi:10.33206/mjss.1273025.

Akgün, A. (2024). Mesleki aidiyet ve kariyer bağlılığının mesleki tükenmişlik sendromu üzerine etkisi: turist rehberleri üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon.

Albuz, N. (2018). Profesyonel turist rehberlerinin turizm sektörü içindeki yeri ve önemi. Albuz, N., Çakmak, T. F., Eren, A.,Tekin, Ö., Güven Yeşildağ, N. (Ed.). Turist Rehberliğine Giriş (s.17- 48) içinde. Ankara: Detay Yayıncılık

Alrawadieh, Z., Çetin, G., Dinçer, M.Z., & İstanbullu Dinçer, F. (2018). Exploring quality of work life and life satisfaction of tour guides: An emotional labor perspective [Konferans Sunumu]. 8 Th Advances in Hospitality and Tourism Marketing and Management (Ahtmm) Conference Proceedings, Bangkok-Thailand.

Arslan, G. (2019). Mediating role of the self–esteem and resilience in the association between social exclusion and life satisfaction among adolescents. Personality and Individual Differences 151, 1-6. https://doi.org/10.1016/j.paid.2019.109514.

Aytekin, E. (2023). Turist rehberi adaylarının hoşgörü eğilimlerinin kariyer beklentilerine etkisi, Turist Rehberliği Dergisi, 6(1), 29-51. https://doi.org/10.34090/tured.1289660.

Bardakçı, S. & Arslan, R. (2025). Ölçek ve Anket Uygulamalarında Örneklem Problemi. In: Kırbaş, A. (ed.), Sosyal Bilimlerde Güncel Araştırmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub916.c3826.

Barutçu Yıldırım, F., & Demir, A. (2017). Kendini engellemenin yordayıcıları olarak öz saygı, öz anlayış ve akademik özyeterlilik. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 676-701. https://doi.org/10.12984/egeefd.315727.

Bozkurt, Ö., Yemenici, A. D., & Özkara, M. (2020). Genç nesilde başarı odaklı motivasyon ve öz saygının kariyer stresi ile ilişkisi. Uluslararası Turizm, Ekonomi ve İşletme Bilimleri Dergisi, 4(1), 56–66.

Böhm, F., & Blickle, G. (2025). “I can't get no satisfaction!” The critical role of political skill for workplace status and career satisfaction in grandiose narcissism. Acta Psychologica 256, 1-10. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104982

Butkovic, A., Tomas, J., Spanic, A. M., Vukasovic Hlupic, T., & Bratko, D. (2020). Emerging adults versus middle-aged adults: Do they differ in psychological needs, self-esteem and life satisfaction. Journal of Happiness Studies, 21, 779–798. https://doi.org/ 10.1007/s10902-019-00106-w

Cansu, E. (2025). The mediating role of career mindfulness in the effect of virtual reality attitude with curiosity and exploration levels on satisfactıon with life: a study on tourist guide candidates. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ankara.

Chow, H. P. H. (2005). Life satisfaction among university students in a Canadian prairie city: A multivariate analysis. Social Indicators Research, 70, 139-150.

Çetinkaya, Ö., & İstanbullu Dinçer, F. (2021). Profesyonel turist rehberlerinin iş yaşam dengelerinin tükenmişlik ve yaşam doyumuna olan etkisi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 18(1), 185-205. https://doi.org/10.24010/soid.838062

Çetinkaya, Ö., & İstanbullu Dinçer, F. (2021a). Covid-19 sürecinde turist rehberlerinin çalışma motivasyonları ve yaşam doyumlarının analizi. Turist Rehberliği Dergisi, 4(1), 19-32.

Çiçekli Ayyıldız, S., & Sahilli Birdir S. (2023). Turist rehberlerinin iş ve yaşam doyumunun mesleki bağlılık düzeylerine etkisi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(1), 36-57.

Çuhadaroğlu, F. (1986). Adolesanlarda benlik saygısı [Uzmanlık Tezi, Hacettepe Üniversitesi].

Dağlı, A., & Baysal, N. (2016). Yaşam doyumu ölçeğinin Türkçe’ye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 15(59), 1250-1262. https://doi.org/10.17755/esosder.263229

Demirel, N., Yumuk, Y., & Hacıoğlu, N. (2021). İş-aile rol çatışması ve kariyer devamlılığı ilişkisi: kadın turist rehberleri üzerine bir değerlendirme. Turist Rehberliği Dergisi, 4(1), 48-63.

Deveci, B., & Aymankuy, Y. (2021). Turist rehberlerinin yaşam doyumunu etkileyen sosyo-demografik özelliklerin incelenmesine yönelik bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (45), 527-555. https://doi.org/10.31795/baunsobed.869709

Diener, E., & Diener, M. (1995) ‘Cross-cultural correlates of life satisfaction and self- esteem’, Journal of Personality and Social Psychology 68, 653–663.

Diener, E., Emmons, R. A., Larsen, R. J., & Griffin, S. (1985). The satisfaction with life scale. Journal of Personality Assessment, 49 (1), 71-75.

Diener, E., Lucas, R. E., & Oishi, S. (2002). Subjective well-being: The sicence of happiness and life satisfaction. Handbook of Positive Psychology, 2, 63-73.

Düzgün, E. (2023). Turist rehberliği mesleğine genel bakış. Düzgün, E. (Ed). Örnek Olaylarla Turist Rehberliği (s.16-38) içinde. Ankara: Detay Yayıncılık

Freire, T., & Ferreira, G. (2019). Do I need to be positive to be happy? Considering the role of self-esteem, life satisfaction, and psychological distress in Portuguese adolescents’ subjective happiness. Psychological Reports, 123(4), 1064–1082. https://doi.org/10.1177/0033294119846064

Gezer, M. (2020). Profesyonel turist rehberlerinde toplumsal cinsiyet rolü, iş-yaşam dengesi ve kariyer tatmini ilişkileri. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin.

Giri, A. (2020). Self-harm behavior among adolescent students of higher secondary schools of Kathmandu Valley, Nepal. Journal of Health and Allied Sciences, 10(1), 52–58. 10.37107/jhas.149.

Greenhaus, J. H., Parasuraman, S., & Wormley, W. (1990). Effects of race on organizational experiances, job performance evalalutions, and career outcomes. Academy of Management Journal, 33(1), 64-96.

Güçray, S. (1993). Çocuk yuvasında ve ailesinin yanında kalan 9-10-11 yaş çocuklarının öz-saygı gelişimini etkileyen bazı faktörler. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 3(3), 58-66. https://doi.org/10.21560/spcd.45346.

Güçray, S. S. (2001). Ergenlerde karar verme davranışlarının öz saygı ve problem çözme becerileri algısı ile ilişkisi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(8), 106-121.

Güldür, B.B., & Yaşartürk, F. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin rekreasyon faaliyetlerine katılımındaki fayda ve yaşam doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(2), 495-506.

Günel, G. (2022). Sınırsız ve çok yönlü kariyer tutumları: turist rehberleri üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacı Bektaşi Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Nevşehir.

Güneş, N., & Özan, M. (2022). Öğretmenlerde iş aile çatışmasının kariyer tatmini ve yaşam doyumuna etkisi. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 08 Özel Sayı, 358-364.

Hagmaier, T., Abele, E. A., & Goebel, K. (2018). How do career satisfaction and life satisfaction associate? Journal of Managerial Psychology, 33 (2), 142-160. doi/10.1108/JMP-09-2017-0326

Hlaďo, P., Juhaňák, L., Hloušková, L., & Lazarová, B. (2022). Exploring the roles of career adaptability, self-esteem, and work values in life satisfaction among emerging adults during their career transition. Emerging Adulthood, 10(1) 135-148, 10.1177/21676968211012586.

Kale, E., & Günel, G. (2022). Turist rehberlerinin çok yönlü/sınırsız kariyer tutumlarının kariyer başarısı ve kariyer bağlılığına etkisi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(3), 872-887. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1106764

Korzynski, P., Protsiuk, O., & Turnley, W. H. (2025). Managing impressions via social media: The influence of self-promotion, ingratiation, and exemplification on job leads and career satisfaction, European Management Journal, 1-11. doi.org/10.1016/j.emj.2025.02.003.

Köroğlu, Ö. (2011). İş doyumu ve motivasyon düzeylerini etkileyen faktörlerin performansla ilişkisi: Turist rehberleri üzerine bir araştırma. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Balıkesir.

Kurnaz, M. F., Teke, E., & Günaydın, H. A. (2020). Relationship between self-esteem and life satisfaction: A meta-analysis study. Research on Education and Psychology (REP), 4(2), 236-253.

Lars, D., & Ferguson, R. (2020). Why stigmatized adolescents bully more: The role of self-esteem and academic-status insecurity. International Journal of Adolescence and Youth, 25(1), 305–318. https://doi.org/10.1080/02673843.2019.1622582.

Lin, Z., Chen, Y., & Filieri, L. (2017). Resident-tourist value co-creation: The role of residents' perceived tourism impacts and life satisfaction. Tourism Management 61, 436-442. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2017.02.013

Lounsbury , J. W., Loveland, J. M., Sundstrom, E. D., Gibson, L. W., Drost, A. W., & Hamrick, F. L. (2003). An Investigation of Personality Traits in Relation to Career Satisfaction. Journal Of Career Assessment, 11(3), August, 287-307, 10.1177/1069072703254501.

Lounsbury, J. W., Park, S. H., Sundstrom, E., Williamson, J. M., & Pemberton, A. E. (2004). Personality, Career Satisfaction, and Life Satisfaction: Test of a Directional Model. Journal of Career Assessment, 12(4), November, 395-406, 10.1177/1069072704266658.

Lv, L., Chen, S., Liu, G. G., & Benckendorff, P. (2024). Enhancing customers’ life satisfaction through AI-powered personalized luxury recommendations in luxury tourism marketing. International Journal of Hospitality Management, 123, 1-9. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2024.103914

Lyubomırsky, S., Tkach, C., & Dımatteo Robın M. (2006). What are the dıfferences between happıness and self-esteem? Social Indicators Research (2006) 78, 363–404.

Ma, E., Zhang, Y., Xu, Zeng F., Wang, D., & Kim, Sunny M. (2021). Feeling empowered and doing good? A psychological mechanism of empowerment, self-esteem, perceived trust, and OCBs. Tourism Management 87, 1-12. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2021.104356

Marcionetti, J., & Rossier, J. (2021). A Longitudinal study of relations among adolescents’ self-esteem, general self-efficacy, career adaptability, and life satisfaction. Journal of Career Development, 48(4), 475-490. https://doi.org/10.1177/0894845319861691

Orth, U., & Robins, R. W. (2019). Development of self-esteem across the lifespan. In D. P. McAdams, R. L. Shiner, & J. L. Tackett (Eds.), Handbook of personality development (pp. 328-344). New York, NY: Guilford.

Öksüz, M. A., & Yaycı, L. (2024). Duygusal zekâ, umut, öz saygı ve yaşam doyumunun çeşitli sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi. The Journal of Happiness and Well-Being, 10 (17), 45-64. 10.32739/usmut.2024.10.17.113

Özkan, Ş. (2024). Aşırı turizmin turist rehberliği mesleği üzerine etkileri: istanbul tarihi yarımada örneği. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Zonguldak.

Öztor, Z. (2024). Kadın turist rehberlerinin kariyer adanmışlığının kariyer kararlarına etkisi: mesleki motivasyonun aracı rolü. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Sakarya.

Pathardikar, A. D., Maurya, K. K., Sahu, S., & Singh, A. P. (2023). Role‐overload and self‐esteem affecting teachers career satisfaction: Serial mediation through work engagement and job satisfaction. Psychology in the Schools, 60, 5227–5244. https://doi.org/10.1002/pits.23036

Rosenberg, M. (1965). Society and the Adolescent Self-Image. New Jersey: Princeton University Press.

Seshadri, R., Srinivasan, R., & Kumar, V. (2020). An exploratory study to understand and examine the nature and type of relationship between self-esteem, life satisfaction and adjustment among male and female migrant students. Indian J Mental Health, 7(2), 105-111.

Spurk, D., Abele, A. E., & Volmer, J. (2011). The career satisfaction scale: longitudinal measurement invariance and latent growth analysis. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 84(2), 315–326. https://doi.org/10.1111/j.2044- 8325.2011.02028.x

Srikanth, P. B., & Israel, D. (2012). Career commitment & career success: mediating role of career satisfaction. Indian Journal of Industrial Relations, July, 48(1), 137-149.

Supervía Usan P., Bordas, Salavera, C., Robres, Ouilez A., Blasco, Lozano R., & Cosculluela, Latorre C. (2023). Empathy, self-esteem and satisfaction with life in adolescent. Children and Youth Services Review 144, 1-7. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106755

TDK. (2024). Öz Saygı. https://sozluk.gov.tr/. adresinden 18 Ekim 2024 tarihinde alınmıştır.

TUREB. (2025). https://www.tureb.org.tr/RehberIstatistik adresinden 10 Temmuz 2025 tarihinde alınmıştır.

Tıraş, M. B. (2024). Turist rehberliği mesleğinde iş stresi olgusu ve algılanan stresin görev performansına etkisi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.

Ünal, S., Karlıdağ, R., & Yoloğlu, S. (2001). Hekimlerde tükenmişlik ve iş doyumu düzeylerinin yaşam doyumu düzeyleri ile ilişkisi. Klinik Psikiyatri, 4, 113-118.

Sayılı Turist Rehberliği Meslek Kanunu. (2025). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6326.pdf adresinden 10 Mayıs 2025 tarihinde alınmıştır.

WFTGA (2025). Tourist Guide. https://wftga.org/about/ adresinden 6 Mayıs 2025 tarihinde alınmıştır.

Yapıcı, A., & Kayıklık, H. (2005). Ruh sağlığı bağlamında dindarlığın öz saygı ve kaygı ile ilişkisi: Çukurova üniversitesi örneği. Değerler Eğitimi Dergisi, 3(9), 177-206.

Yenipınar, U. (2019). Turist rehberliği mesleği. Köroğlu, Ö, Güzel, Ö. (Ed.). Kavramdan Uygulamaya Turist Rehberliği Mesleği (s.1-26) içinde. Nobel: Ankara Yayıncılık.

Yetim, U. (2003). The impacts of individualism/collectivism, self-esteem, and feeling of mastery on life satisfaction among the Turkish university students and academicians, Social Indicators Research 61, 297–317.